در دنیای پرسرعت فناوری هوش مصنوعی که هر روز شاهد معرفی یک روبات هوش مصنوعی با قابلیت جدید هستیم و انواع ویدئو و تصویر به سادگی توسط این برنامهها ساخته میشود، یک نبرد پنهان میان غولهای فناوری و صنعت سرگرمی در حال شکلگیری است.
به گزارش خبرگزاری سیناپرس، شرکتهای هوش مصنوعی مانند بایتدنس با ابزارهایی مانند Seedance 2.0، ویدیوهای با نهایت دقت و جزئیات تولید میکنند که گاه شخصیتهای معروف فیلمها را بدون مجوز بازسازی کرده و مورد استفاده قرار میدهند، در حالی که استودیوهای هالیوودی مانند دیزنی و پارامونت، نگران نقض حقوق مالکیت معنوی خود هستند. این درگیری نه تنها بر سر حفاظت از آثار هنری است، بلکه آینده اقتصاد خلاق را هم تحت تأثیر قرار میدهد و بحثهایی درباره اخلاق، قانون و تعادل بین پیشرفت فنی و حقوق خالقان را برمیانگیزد.
این شرایط باعث شده است که شاهد شکلگیری نبردی پنهان بین شرکتهای هوش مصنوعی و شرکتهای فیلم و انیمیشن باشیم.
بدیهی است در سالهای اخیر، پیشرفتهای سریع در فناوری هوش مصنوعی بسیاری از مشاغل را تحت تاثیر قرار داده و در این میان قابلیتهای هوش مصنوعی منجر به تنشهای فزایندهای بین شرکتهای فناوری و صنعت فیلم و انیمیشن شده است. این نبرد پنهان، که اغلب پشت صحنههای دادگاهها و مذاکرات حقوقی جریان دارد، بر سر استفاده از دادههای آموزشی دارای حق تکثیر (کپیرایت) برای مدلهای مولد هوش مصنوعی متمرکز است.
شرکتهای هوش مصنوعی ادعا میکنند که این فرآیندها بخشی از نوآوری است، در حالی که استودیوهای هالیوودی آن را سرقت فکری و هنری میدانند. طبق گزارشهای اخیر، این اختلافات در سال ۲۰۲۵ به اوج خود رسید و تا امروز(فوریه ۲۰۲۶) ادامه دارد. در حال حاضر شاهد دعاوی حقوقی متعددی بین غول های فناوری و بزرگان دنیای فیلم و انیمیشن هستیم که نتیجه این نبرد میتواند استانداردهای جهانی را تغییر دهد.
یکی از برجستهترین موارد اولیه این درگیری، اقدام قانونی شرکت والت دیزنی و پارامونت پیکچرز علیه بایتدنس بود. در اوایل سال ۲۰۲۵، این استودیوها نامههای رسمی توقف و خودداری از استفاده از شخصیتها و مفاهیم خلق شده توسط خود را به بایتدنس ارسال کرده و مدل ویدیویی Seedance 2.0 را متهم به استفاده غیرمجاز از شخصیتهای دارای کپیرایت مانند شخصیتهای جنگ ستارگان و مارول کردند. این مدل هوش مصنوعی که ویدیوهای مختلفی مانند صحنه مبارزه تام کروز و برد پیت در چین تولید میکرد، بدون مجوز رسمی بوده و بایتدنس در پاسخ، تعهد کرد سیستمهای حفاظت از قانون کپی رایت خود را تقویت کند تا از استفاده غیرمجاز جلوگیری شود، اما این اقدام نشاندهنده تغییر از شکایتهای ساده به فشارهای قانونی رسمی بود.
در این میان سازمانها و تشکلهایی مانند اتحادیه بازیگران آمریکا و انجمن تصاویر متحرک نیز هوش مصنوعی Seedance را محکوم کردند و اقدامات انجام شده محصولات آن را نقض حقوق معنوی، مالی و کپیرایت بازیگران دانستند.
این درگیریها به سرعت گسترش یافت و در سال ۲۰۲۵، استودیوهای بزرگی مانند دیزنی، یونیورسال و وارنر بروسنیز دعاوی حقوقی مختلفی علیه شرکتهای هوش مصنوعی مانند Midjourney و Minimax که Hailuo AI را اداره میکند، مطرح کردند.
نقطه عطف این جنگ را میتوان در تابستان سال گذشته مشاهده کرد. زمانی که دیزنی و یونیورسال شکایتی ۱۱۰ صفحهای علیه Midjourney در دادگاه فدرال کالیفرنیا ثبت کردند و اقدامات این هوش مصنوعی را چاه بیپایان سرقت ادبی نامیدند، زیرا مدل هوش مصنوعی تصاویر شخصیتهایی مانند السا از انیمیشن مشهور فروزن و دارث ویدر را بدون مجوز تولید میکرد.
در سپتامبر همان سال، وارنر بروس نیز به این دعوا پیوست و ادعا کرد Midjourney به طور سیستماتیک و عمدی حقوق کپیرایت را نقض کرده است. همچنین، دیزنی، یونیورسال و وارنر بروس علیه هوش مصنوعی چینی Minimax شکایت و ادعا کردند این شرکت از آثار دارای کپیرایت برای آموزش مدلهای خود استفاده کرده و شخصیتهایی مانند سیمپسونها و شرک را بازسازی میکند. این دعاوی بر چالش خدمترسانی به شرکتهای خارجی تاکید دارند و میتواند الگویی برای موارد آینده باشد.
در این نبرد، استارتآپهایی مانند لایتبار نقش کلیدی ایفا میکنند. این پلتفرم تحقیقاتی، ابزارهایی برای تشخیص نشانههای استفاده غیرمجاز از دادههای آموزشی ارائه داده و کمپینهای تحقیقاتی راهاندازی میکند تا خروجیهای هوش مصنوعی را با دستورهای ساختاریافته آزمایش کند. لایتبار با اندازهگیری درصد شباهت، ویژگیهای شخصیت و برجستگی، شواهدی برای دعاوی حقوقی یا مذاکرات مجوز فراهم میکند و در حال گفتوگو با استودیوهاست تا قدرت چانهزنی را به نفع آنها برگرداند.
رام کومار، از شرکت OpenLedger، تاکید میکند که مستندسازی ساختارمند و قابل تایید خروجیهای هوش مصنوعی، شباهت را به اثبات کمی تبدیل میکند و موقعیت صاحبان حقوق را در دادگاه تقویت میکند. او پیشبینی میکند این اختلافات نحوه ساخت سیستمهای هوش مصنوعی آینده را با تمرکز بر شفافیت و مسئولیت تغییر دهد.
در این راستا شرکت والت دیزنی اخیراً نامه توقف استفاده و خودداری از بهره گیری از محصولات خود را به گوگل ارسال و ادعا کرد خدمات هوش مصنوعی آنها در مقیاس عظیم حقوق کپیرایت را نقض میکند. همچنین، گروههای هالیوودی هوش مصنوعی بایتدنس را محکوم کردهاند و ادعای نقض کپیرایت را مطرح میکنند. با این حال، برخی پیشرفتها مانند توافق ۱.۵ میلیارد دلاری Anthropic با نویسندگان در سپتامبر ۲۰۲۵ نشاندهنده حرکت به سمت مجوزهای قانونی است.
کارشناسان معتقدند که راهحل ممکن است در مدلهای مجوزدهی جدید باشد تا حقوق خالقان با نیاز شرکتهای هوش مصنوعی به دادهها سازگار شود، اما قطعا تا حل کامل این معضل پیچیده، نبرد پنهان بین هوش مصنوعی و شرکت های سازنده فیلم و انیمیشن ادامه خواهد یافت و سرنوشت پایانی این جنگ، آینده صنعت سرگرمی را شکل میدهد.
گزارش: احسان محمدحسینی