افزایش سرمایه یکی از مهمترین نقاط عطف در مسیر رشد هر استارتاپ است؛ مرحلهای حساس که میتواند آینده یک کسبوکار نوپا را بسازد یا آن را با چالشهای جدی مواجه کند. تشخیص زمان مناسب برای جذب سرمایه و تعیین میزان آن، از مهمترین تصمیمهایی است که بنیانگذاران استارتاپها با آن روبهرو میشوند.
به گزارش خبرگزاری سیناپرس، بسیاری از کارآفرینان جوان تصور میکنند پس از راهاندازی اولیه استارتاپ و عبور از مراحل طراحی محصول، باید در سریعترین زمان ممکن سرمایه قابلتوجهی جذب کنند تا نسخه نهایی محصول تولید و آزمایش شود. این نگاه معمولا با هدف تامین حقوق بنیانگذاران و تیم اولیه شکل میگیرد؛ رقمی که اغلب برای پوشش هزینههای یک تا یکونیم سال در نظر گرفته میشود. با این حال، کارشناسان حوزه کارآفرینی معتقدند چنین رویکردی میتواند خطرناک باشد و حتی به شکست زودهنگام استارتاپ منجر شود، چرا که جذب سرمایه بدون مدل درآمدی مشخص، وابستگی مالی ایجاد میکند.
چه زمانی سود عاید استارتاپها میشود؟
به طور کلی، استارتاپها را میتوان در دو دسته اصلی طبقهبندی کرد.
دسته نخست، استارتاپهای کوچک تا متوسط هستند که اغلب با سرمایه شخصی بنیانگذاران آغاز به کار میکنند و مراحل ابتدایی رشد را بدون جذب سرمایه کلان طی میکنند. در این مسیر ممکن است شتابدهندهها، سرمایهگذاران خرد، پلتفرمهای تامین مالی جمعی یا حتی نهادهای حمایتی به کمک آنها بیایند.
این نوع استارتاپها در صورت موفقیت، سود مناسبی برای سرمایهگذاران ایجاد میکنند؛ چرا که ساختار کوچکتر و هزینههای عملیاتی پایینتری دارند. با این حال، ریسک شکست در آنها همچنان بالاست و از سوی دیگر، سطح سوددهی معمولا آنقدر بزرگ نیست که سرمایهگذاران کلان را جذب کند.
در مقابل، دسته دوم شامل استارتاپهایی است که بازارهای بزرگ و مقیاسپذیر را هدف قرار میدهند؛ کسبوکارهایی که در صورت موفقیت، میتوانند رشد انفجاری و درآمدهای بسیار بالا داشته باشند. اگر بنیانگذاران قصد ورود به این دسته را دارند، باید از همان ابتدا بازارهای گسترده، مدل کسبوکار مقیاسپذیر و مزیت رقابتی جدی را در نظر بگیرند.
سرمایهگذاران حرفهای و باسابقه معمولا به دنبال همین نوع دوم هستند. با این حال، واقعیت این است که درصد کمی از استارتاپها موفق به جذب سرمایه از این گروه میشوند؛ زیرا معیارهای ارزیابی در این سطح بسیار سختگیرانه است.
بهترین راهکار برای افزایش سرمایه استارتاپهای نوپا چیست؟
در مراحل ابتدایی راهاندازی یک استارتاپ، محدودیت منابع مالی کاملا طبیعی است. همچنین کند بودن جریان نقدی در ماههای نخست فعالیت، اتفاقی رایج محسوب میشود. در چنین شرایطی، افزایش سرمایه میتواند به تثبیت موقعیت کسبوکار، توسعه محصول و ورود موثرتر به بازار کمک کند.
با این حال، انتخاب روش تامین مالی اهمیت زیادی دارد. در ادامه، سه راهکار کاربردی برای افزایش سرمایه استارتاپهای نوپا ارائه شده است:
۱) استفاده از وامهای کوچک کسبوکار
یکی از نخستین چالشهای صاحبان کسبوکارهای نوپا، کمبود نقدینگی است. از آنجا که بسیاری از بنیانگذاران سابقه اعتباری یا تجربه مدیریتی کافی ندارند، دریافت وام از بانکهای بزرگ دشوار است. در این شرایط، وامهای کوچک کسبوکار میتواند گزینهای واقعبینانه باشد.
این نوع تامین مالی که معمولا توسط موسسات مالی کوچک یا برنامههای حمایتی ارائه میشود، نقش مهمی در بقای کسبوکارهای تازهکار دارد. بسیاری از استارتاپها بدون دسترسی به چنین منابعی حتی از مرحله شکلگیری عبور نمیکنند. اگر یک کسبوکار نوپا بتواند با مدیریت صحیح، این دوره حساس را پشت سر بگذارد، وامهای کوچک میتوانند به سکوی پرتاب آن تبدیل شوند.
۲) جذب سرمایهگذار خصوصی
یکی از محبوبترین گزینهها برای تامین مالی استارتاپها، جذب سرمایهگذار خصوصی است. این سرمایهگذاران معمولا صاحبان کسبوکار یا افراد دارای داراییهای متنوع هستند که به دنبال فرصتهای جدید سرمایهگذاری میگردند.
مزیت اصلی این روش، سرعت تامین منابع مالی و امکان استفاده از شبکه ارتباطی سرمایهگذار است. با این حال، بنیانگذاران باید توجه داشته باشند که سرمایهگذاران خصوصی معمولا انتظار بازدهی بالا دارند. در بسیاری از موارد، نرخ بازگشت سرمایه مورد انتظار آنها به ۲۵ درصد یا بیشتر میرسد بنابراین، توافق شفاف درباره سهم مالکیت، زمان خروج سرمایهگذار و اختیارات مدیریتی، اهمیت زیادی دارد.
۳) تشکیل هیات یا شبکه سرمایهگذاران
بهجای تکیه بر یک سرمایهگذار، برخی استارتاپها ترجیح میدهند یک گروه کوچک از سرمایهگذاران را جذب کنند. این رویکرد علاوه بر توزیع ریسک، انعطافپذیری بیشتری برای کسبوکار ایجاد میکند.
داشتن چند سرمایهگذار باعث میشود فشار تصمیمگیری کاهش یابد و استارتاپ بتواند از تجربیات متنوع بهره ببرد. همچنین در صورت بروز چالش، وابستگی به یک منبع مالی خاص کمتر خواهد بود. این مدل، بهویژه برای استارتاپهایی که در حال ورود به مرحله رشد هستند، میتواند امنیت مالی بیشتری ایجاد کند.
جمعبندی
افزایش سرمایه اگرچه یک ضرورت برای بسیاری از استارتاپهاست، اما موفقیت در آن بیش از هر چیز به زمانبندی درست و انتخاب روش مناسب بستگی دارد. بنیانگذاران باید پیش از هر تصمیم مالی، مدل کسبوکار، بازار هدف و استراتژی رشد خود را بهدقت ارزیابی کنند.
در نهایت، آنچه یک استارتاپ را به موفقیت نزدیک میکند، صرفا میزان سرمایه جذبشده نیست؛ بلکه نحوه مدیریت منابع، توانایی ایجاد ارزش واقعی برای مشتری و برنامهریزی بلندمدت برای رشد پایدار است.
گزارش: بیتا اکبری