باستانشناسان در کاوشهای جدید خود و با بهره گیری از سیستم رادارهای مغناطیسی و پهپادهای پیشرفته موفق شدند شهر گمشدهای را کشف کنند که توسط اسکندر در کشور عراق امروزی که در آن روزگار جزئی از امپراتوری هخامنشی محسوب میشد، ساخته شده بود و حدود ۱۲۰۰ سال زیر شنهای بیابان پنهان مانده بود.
به گزارش سیناپرس، شواهد تاریخی نشان میدهد یکی از آخرین شهرهایی که اسکندر مقدونی بنیان گذاشت و بعدها چاراکس اسپاسینو نامیده شد، سرانجام دوباره کشف شده است.
این شهر در عراق امروزی قرار دارد و به دلیل درگیریهای سیاسی، تا چند سال اخیر امکان بررسی مستقیم آن وجود نداشت اما به تازگی باستان شناسان با کمک تصویربرداری پهپادی و رادارهای مغناطیسی که ساختارهای مدفون در زمین را بدون حفاری شناسایی میکند، بقایای این شهر گمشده را یافتند.
گفتنی است دانشمندان در مورد وجود شهر باستانی چاراکس اسپاسینو که به آن اسکندریه عراق هم میگویند، همیشه مطمئن بودند و فقط بر سر مکان دقیق آن اختلافنظر داشتند. این شهر در قرن چهارم پیش از میلاد، در جریان لشکرکشیهای اسکندر مقدونی تأسیس شد. درگیریهای نظامی در عراق مدرن، دههها مانع بررسی میدانی این محوطه شده بود،
عراق که در آن زمان بخشی از سرزمین امپراتوری پارس به شمار میرفت، نقش مهمی در لشکرکشی اسکندر داشت. اسکندر در سال ۳۲۳ پیش از میلاد، در حالی که در بابل نقشه فتح سایر مناطق جهان را میکشید، به دلیل بیماری ذاتالریه در ۳۲ سالگی درگذشت و چاراکس اسپاسینو یکی از آخرین شهرهایی بود که او در سال ۳۲۴ پیش از میلاد بنیان گذاشت.
پلینی، نویسنده و مورخ مشهور رومی در کتاب ششم «تاریخ طبیعی» خود درباره این شهر نوشته است: «شهر اولیه را اسکندر مقدونی با آوردن ساکنان از شهر سلطنتی دورینه که بعدها نابود شدو با سربازان بیمار یا مجروح ارتش خود که آنجا ماندند، تأسیس کرد. او دستور داد نام آن اسکندریه باشد.»
پس از مرگ اسکندر، شهر بر اثر سیل ویران شد، اما بعداً توسط آنتیوخوس، پادشاه سلوکی، بازسازی و به نام خودش خوانده شد. پس از سیل دیگری، سرانجام اسپاسینس پسر ساگدوناکوس، پادشاه عربهای همسایه، آن را دوباره ساخته و به نام خودش نامید. او برای حفاظت از شهر دیوارههایی ساخت و سطح زمین اطراف را در فضایی به طول شش مایل و کمی کمتر در عرض، بالاتر آورد. به همین دلیل امروزه این شهر با نام چاراکس اسپاسینو شناخته میشود.
پلینی مکان شهر را اینطور توصیف کرده: «شهر بر روی بلندی مصنوعی بین رود دجله در سمت راست و رود اولائوس (Eulaeus) – رودی باستانی و خشک شده واقع در خوزستان امروزی- در سمت چپ قرار دارد، درست در نقطهای که این دو رود به هم میپیوندند، و عرض آن دو مایل است.» با این حال، این توصیف فقط مکان تقریبی شهر را نشان میدهد بنابراین، یافتن مکان دقیق چاراکس اسپاسینو سالها موضوع بحث داغ باستانشناسان بود.
در دهه ۱۹۶۰ میلادی پژوهشگر بریتانیایی جان هنسمن با بررسی عکسهای هوایی نیروی هوایی سلطنتی، یک محوطه بزرگ محصور با دیوار و آثاری از سکونت را در این منطقه دید، اما درگیریهای سیاسی نیمقرن گذشته مانع دسترسی باستان شناسان به این محل شد تا اینکه در سال ۲۰۱۴ تیمهای تحقیقاتی توانستند بررسیهای گسترده سطحی در این محوطه انجام دهند و نهایتا باستان شناسان توانستند کشف دوباره اسکندریه عراق را به طور رسمی تائید کنند.
طی این مطالعات پژوهشگران بیش از ۵۰۰ کیلومتر مربع را پیاده طی کردند و انبوهی از سفالها، تکههای آجر و بقایای صنعتی را ثبت کردند. هزاران عکس پهپادی به ساخت مدل دقیق توپوگرافی کمک کرد. متخصصان ژئوفیزیک هم با مغناطیسسنجها ساختارهای مدفون را نقشهبرداری کردند. نتیجه این بررسیها، طرح دقیق شهری است که دو بار توسط سیل نابود شده بود، خیابانهای آن عریض و ساختار شهرسازی آن دارای بلوکهای بزرگ مسکونی، مجموعههای معبد، کارگاههایی با کوره، کانالها و حوضچههای بندری متعدد بود.
به باور باستان شناسان، این شهر احتمالاً زمانی مرکز تجاری مهمی بوده ، چون موقعیتش کنار رود دجله آن را در مسیرهای تجاری میانرودان قرار میداد. تیم تحقیقاتی امیدوار است با بررسیهای بیشتر، مراحل ساخت شهر را مشخص کرده و رشد شهری را با تجارت و تغییرات محیطی مرتبط سازد.
مترجم: احسان محمدحسینی
منبع: popularmechanics