«چتجیپیتی» قابلیتهای بسیاری را در عرصه هوش مصنوعی نشان داده است اما بسیاری از دانشمندان معتقدند که این چتبات عاری از عیب نیست و میتواند به قدرت یادگیری ما آسیب برساند.
به گزارش خبرگزاری سیناپرس، اسلشگیر در گزارشی اعلام کرده است: بیش از سه سال از زمان عرضه چتبات هوش مصنوعی «چتجیپیتی»(ChatGPT) میگذرد که به ایجاد روند تولید انبوه هوش مصنوعی انجامید و خیلی زود مانند آتشسوزی همهگیر شد. به دنبال عرضه این چتبات توسط شرکت «اوپنایآی»(OpenAI)، نسل کاملاً جدیدی از دستیاران هوش مصنوعی مانند «جمینای»(Gemini)، «کوپایلت»(Copilot) و «الکسا پلاس»(+Alexa) ظهور کردند.
این خطرات که مواردی را مانند نقض حریم خصوصی، انتشار اطلاعات نادرست، چاپلوسی و تحریک رفتارهای پرخطر شامل میشوند، به خوبی مستند شدهاند. یک مقاله پژوهشی دانشگاه «امآیتی»(MIT) در اواسط سال ۲۰۲۵ بحث گستردهای را برانگیخت. این مقاله پرسشی را مطرح کرد مبنی بر این که آیا چتجیپیتی ما را کودن میکند. این مقاله به طور گسترده مورد بحث قرار گرفت و مفهومی به نام «بدهی شناختی» مرتبط با استفاده از چتبات شرکت اوپنایآی را مستند کرد.
متخصصان امآیتی سه گروه را به نوشتن مقاله موظف کردند. یکی از آنها صرفاً به خزانه ذهنی خود متکی بود، اما دو گروه دیگر از جستوجوی وب و چتجیپیتی برای همان کار استفاده کردند. فعالیت مغز با استفاده از نوار مغزی برای بررسی فعالیت مغز از نظر اتصال عصبی اندازهگیری شد. شرکتکنندگان گروه چتجیپیتی در طول آزمایشها کمترین اتصال را ایجاد کردند که نشاندهنده توانایی شناختی پایینتر است و اغلب با یادآوری حافظه ضعیفتر نیز ارتباط دارد. متخصصان گفتند: در طول چهار ماه، کاربران مدل زبانی بزرگ به طور مداوم عملکرد ضعیفتری را در سطوح عصبی، زبانی و رفتاری داشتند. هنگام استفاده از مدلهای زبانی بزرگ باید هزینه شناختی پرداخت شود.
این تنها یافته از این نوع نیست و احتمالاً نخواهد بود. پژوهش منتشرشده در مجله «Medical Research Archive» به این نتیجه رسید که اتکای بیش از حد به فناوریهای هوش مصنوعی مانند چتجیپیتی میتواند مهارتهای شناختی ضروری را از بین ببرد. همچنین، این پژوهش اضافه کرد که باید تعادلی بین تلاش انسان و ماشین برای حفظ قابلیتهای شناختی طبیعی پیدا شود. «برایان استون»(Brian Stone) دانشیار روانشناسی شناختی در «دانشگاه ایالتی بویزی»(BSU) نوشت: کشمکش، اصطکاک، تلاش ذهنی برای کار شناختی یادگیری، به خاطر سپردن و تقویت ارتباطات در مغز بسیار مهم هستند. به نظر میرسد راحتی، یک عامل تکرارشونده است که علیه مهارتهای شناختی عمل میکند، اما این آسیبها لزوماً جهانی نیستند.
یک پژوهشگر مقطع دکتری در دهلی که متخصص یادگیری و تدریس زبان است، گفت: گاهی اوقات، بدون هوش مصنوعی احساس میکنم که معلول هستم. من اشتیاق برای خلاقیت را از دست دادهام.
این پژوهشگر پیش از ارائه پایاننامه خود در یکی از دانشگاههای برتر هند فاش کرد که فناوریهای هوش مصنوعی مانند چتجیپیتی ۶۰ درصد از حجم کاری او را به ویژه در مدیریت دادههای تجربی کاهش دادهاند. این پژوهشگر نگفت که آیا چتجیپیتی واقعاً به توانایی او در یادگیری یا پردازش اطلاعات آسیب میرساند یا خیر اما خاطرنشان کرد که راحتی و وسعت دانشی که این چتبات ارائه میدهد، او را بسیار وابسته به آن کرده است.
به نقل از ایسنا، آنها خاطرنشان کردند که دسترسی رایگان به نسخههای پولی فناوریهای هوش مصنوعی به لطف شناسه آنها، انگیزه مضاعفی برای امتحان کردن عوامل هوش مصنوعی بوده است. دانشجوی دیگری که نخواست نامش فاش شود، گفت که همه دانشجویان کلاسش از چتجیپیتی برای انجام دادن تکالیف استفاده میکنند و این موضوع به حدی است که مدیریت مجبور شده اخطاریهای را درباره عدم پذیرش محتوای تولیدشده توسط چتجیپیتی صادر کند. این دانشجو که در حال تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد مددکاری اجتماعی است، گفت: من یک بار از چتجیپیتی استفاده کردم و حالا بدون آن کار کردن خیلی سخت است.
پژوهش «دانشگاه لنکستر»(Lancaster University) نشان داده که استفاده از رباتهای هوش مصنوعی مانند چتجیپیتی و جمینای هیچ تأثیر قابل توجهی را بر نتیجه یادگیری و مشارکت دانشجویان نشان نداده است، اما این پژوهش به جنبه مضر دیگری نیز اشاره کرد مبنی بر این که اگر چتباتها در فرآیند یادگیری دانشجویان ادغام شوند، اتکای بیش از حد به آنها برای جستوجوی اطلاعات، آنها را از مطالب درسی واقعی که توسط متخصصان انسانی تدریس میشود، منحرف میکند. همچنین، این گزارش تأکید کرد که کیفیت تعامل، یکی دیگر از عوامل حیاتی است، زیرا درک عمومی و بازخورد شخصیسازیشده در کنار راهنمایی و توضیحات ارائهشده توسط یک متخصص انسانی، نسبت به تعاملات پرخطر با یک چتبات هوش مصنوعی برتری دارد.