نتایج یک مطالعه جدید نشان میدهد که نحوه رانندگی افراد مسن میتواند سرنخهای مهمی درباره سلامت مغز آنها ارائه داده و تغییرات در عادتهای رانندگی مانند رانندگی کمتر، اجتناب از مسیرهای جدید یا افزایش خطاهای رانندگی ممکن است نشانه آسیب اولیه مغز و حتی آغاز زوال عقل باشد.
به گزارش خبرگزاری سیناپرس، آلزایمر یک عارضه و مشکل جهانی محسوب شده و بر اساس آمارها تنها در ایالات متحده، بیش از ۶٫۹ میلیون نفر فرد بیش از ۶۵ سال با بیماری آلزایمر زندگی میکنند؛ به همین دلیل یافتن راههایی برای تشخیص زودهنگام مشکلات مغز میتواند به پزشکان کمک کند تا درمانها را پیش از پیشرفت زیاد آسیب آغاز کنند.
دکتر چیا-لینگ فوآه (Dr. Chia-Ling Phuah) از موسسه نورولوژیک بارو Barrow Neurological Institute دراین رابطه توضیح داد که الگوهای روزمره رانندگی میتواند نشاندهنده سلامت یا آسیب مغز باشد و این مساله بهویژه در نواحی به نام ماده سفید قابل مشاهده است.
ماده سفید مغز به بخشهای مختلف مغز کمک میکند تا با یکدیگر ارتباط برقرار کنند و این بخش مانند کابلهای ارتباطی مغز عمل میکند به همین دلیل آسیب در این ناحیه با مشکلات حافظه و زوال عقل مرتبط است.
در این مطالعه، پژوهشگران عادتهای رانندگی ۲۲۰ بزرگسال بالای ۶۵ سال را که بهصورت مستقل در سنت لوئیس، میسوری زندگی میکردند، پیگیری کردند. در آغاز مطالعه، همه شرکتکنندگان آزمایش شدند و هیچکدام زوال عقل نداشتند.
بیش از پنج سال، حسگرهای کوچک در خودروهای این افراد نصب شد تا رفتار رانندگیشان را نظارت کند. این حسگرها اطلاعاتی مانند تعداد ترمزهای شدید، پیچهای تند، یا برخوردهای کوچک را ثبت میکردند. شرکتکنندگان همچنین در سال اول اسکن مغز دادند تا نشانههای آسیب ماده سفید بررسی شود.
نتایج به دست آمده از این مطالعه نشان داد، افرادی که آسیب بیشتری در ماده سفید داشتند، کمتر رانندگی میکردند. همچنین کمتر مسیرهایشان را تغییر داده یا عادتهای رانندگیشان را عوض میکردند. در طول زمان، حدود ۱۷ درصد شرکتکنندگان دچار اختلال شناختی شدند و بیشترشان بعدها تشخیص آلزایمر دریافت کردند.
در این شرایط در میان کسانی که مشکلات شناختی پیدا کردند، افراد با آسیب بیشتر ماده سفید احتمال بیشتری برای رانندگی ناایمن و ترمز ناگهانی بیشتر، پیچهای شدید و تصادفات داشتند. بررسیها نشان داد آسیب ماده سفید در بخش پشتی مغز که مسئول پردازش بینایی و هماهنگی حرکت است و بهویژه خطر رانندگی ناایمن را افزایش میداد.
نکته شگفتانگیز دیگر در مطالعات فوق این بود که افرادی که داروهای فشار خون، بهخصوص مهارکنندههای ACE (ACE inhibitors) مصرف میکردند، کمتر رفتار رانندگی پرخطر نشان میدادند. این یافته پیشنهاد میکند که این داروها ممکن است علاوه بر کاهش فشار خون، از عملکرد مغز هم محافظت کنند.
دکتر فوآه در این رابطه گفت: یافتههای پژوهش بسیار هیجانانگیز است زیرا نشان میدهد پزشکان میتوانند با حسگرهای ساده خودرو تغییرات رفتار رانندگی را ردیابی کنند. به این ترتیب اگر کسی کمتر رانندگی کند، محتاطتر شود یا خطاهای رانندگیاش افزایش یابد، ممکن است هشدار زودهنگام تغییرات مغزی باشد.
البته این مطالعه محدودیتهایی هم داشت؛ گروه شرکتکننده کوچک و بیشتر افراد سفیدپوست و تحصیلکرده بودند، پس نتایج ممکن است برای همه صدق نکند. همچنین اطلاعات درباره داروها خودگزارشی بود که ممکن است خطا داشته باشد. با این حال، این پژوهش ایدههای تازهای برای نظارت بر سلامت مغز در بزرگسالان مسن ارائه میدهد.
شرح کامل این مطالعه جدید در کنفرانس بینالمللی سکته مغزی انجمن سکته آمریکا (American Stroke Association’s International Stroke Conference 2026) ارائه شده است.
مترجم: فاطمه کردی