این هفته نه تنها آسبادهای نمادین خواف با رویکرد سبکسازی و کاهگلکشی جانی دوباره گرفتند، بلکه عمارت ساعت تبریز نیز وارد فاز جدید احیای اصالت معماری خود شد.
به گزارش خبرگزاری سیناپرس، عزم دولت برای حفاظت از سایتهای جهانی با تخصیص اعتبار بیسابقهای برای بقعه شیخ صفی جدیتر شده، در حالی که ظرفیتهای گردشگری سلامت خراسان جنوبی نیز به استقبال مسافران خارجی شتافته است.
گزارشهای میدانی از سراسر کشور نشان میدهد که عملیاتهای حفاظتی در فصل پاییز با جدیت دنبال شده؛ از اتمام موفقیتآمیز مرمت اضطراری ۸۳ آسباد تاریخی در خواف و نشتیفان ظرف ۴۵ روز تا استحکامبخشی حمام خان خمین، همگی بر رویکرد «حفاظت فعال» تأکید دارند. این اقدامات فنی همزمان با جهش آمار گردشگری در استانهایی چون خراسان جنوبی (ورود بیش از ۱۱۰۰ گردشگر خارجی از ابتدای سال) و پیشبرد پروژههای شهری مانند مرمت ساعت تبریز، تصویر روشنی از توسعه متوازن میراث فرهنگی در ابعاد حفاظت و بهرهبرداری ارائه میدهد.
مرمت ۱۳ دستگاه آسباد در شهرستان خواف
رئیس اداره میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی شهرستان خواف گفت: در شهر نشتیفان ۳۴ و در شهر خواف ۳۳ دستگاه آسباد وجود دارد که به منظور جلوگیری از افزایش تخریب قبل از شروع فصل بارندگی شش آسباد در شهر خواف و هفت آسباد در شهر نشتیفان مرمت شد.
محمود باعقیده افزود: مرمت آسبادها شامل سبک سازی پشت بام، دیوار چینی، کاهگل کشی و نصب ناودان از اول مهر آغاز و به مدت ۴۵ روز ادامه یافت.
وی تصریح کرد: در شهرستان خواف ۲۰۲ آسباد شناسایی شده که ۱۲۶ آسباد موجود و تاکنون ۸۳ مورد آنها مرمت شده است.
باعقیده گفت: از مجموع ۴۵۰ اثر تاریخی و شناسایی شده شهرستان خواف ۱۰۵ اثر در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.
اختصاص۱۴۱ میلیارد تومان برای مرمت بقعه شیخ صفیالدین
مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان اردبیل گفت: براساس ابلاغ رئیس سازمان برنامه و بودجه کشور ۱۴۱ میلیارد تومان از محل اعتبارات ملی سال ۱۴۰۴ به منظور ساماندهی و مرمت مجموعه جهانی شیخ صفیالدین اردبیلی اختصاص یافت.
جلیل جباری با اشاره به بیسابقه بودن تخصیص چنین اعتباری برای این مجموعه ثبت جهانی، افزود: این اعتبار در پی ایجاد ردیف بودجه اختصاصی برای مجموعه شیخ صفی در قانون بودجه سالجاری با استناد به حکم حکومتی رهبر معظم انقلاب در بازدید از این مجموعه در سال ۷۹ تخصیص یافته است.
وی تاکید کرد: اخذ ردیف بودجه و تخصیص اعتبار برای مجموعه جهانی شیخ صفیالدین اردبیلی با پیگیریهای مستمر مدیران استانی، مسئولان وزارت میراثفرهنگی و نمایندگان استان در مجلس به ویژه نایب رئیس مجلس شورای اسلامی تحقق یافته است که شایسته قدردانی است.
جباری با بیان اینکه اختصاص اعتبارات مستمر برای حفاظت و نگهداری از این اثر منحصر به فرد جهانی ضروری است، ادامه داد: برنامهریزیهای لازم برای هزینهکرد این اعتبار در راستای حفاظت و نگهداری از این اثر نفیس به ویژه در زمینه مرمت، بازگشایی محوطه، مطالعه، پژوهش و معرفی اثر در سطح جهانی انجام شده و انتظار داریم این ردیف بودجه در سالهای آتی نیز تخصیص پیدا کند.
مرمت و بازسازی عمارت تاریخی ساعت تبریز آغاز شد
معاون فنی و عمرانی شهردار تبریز گفت: عملیات مرمت و ساماندهی عمارت تاریخی ساعت تبریز وارد مرحله جدیدی شده و در این فاز تمرکز بر اصلاح فضاهای داخلی، راهپلهها، محوطه پیرامونی و احیای بخشهای تاریخی این بنای شاخص است.
مهدی نیکبخت ادامه داد: ترمیم کاغذ دیواریها، اجرای رنگآمیزی در بخشهای مختلف ساختمان و اتاقها و همچنین کفسازی محوطه با هدف ساماندهی فضا، ارتقای ایمنی و بهبود جلوه بصری مجموعه در دستور کار قرار دارد.
وی افزود: حذف واحدهای بصری نامتناسب و الحاقات اضافه که در سالهای گذشته به بدنه و فضاهای داخلی عمارت افزوده شده بود، از اقدامات مهم این مرحله است که با هدف بازگرداندن بنا به شکل اصیل و تاریخی خود انجام میشود.
معاون عمرانی شهردار تبریز همچنین از احیای اتاقهای قدیمی عمارت خبر داد و گفت: اتاقهای تاریخی این مجموعه پس از مرمت، به حالت اولیه خود بازگردانده شده و بهگونهای ساماندهی میشود که قابلیت استفاده مجدد در قالب فضاهای فرهنگی، اداری و بازدید عمومی را داشته باشد.
نیکبخت اضافه کرد: در این فاز، احیای تالار فرش عمارت ساعت نیز بهعنوان یکی از فضاهای شاخص و هویتی مجموعه در دستور کار قرار گرفته است؛ تالاری که با مرمت اصولی و حفظ ویژگیهای معماری بار دیگر آماده بهرهبرداری میشود.
وی تأکید کرد: تمام اقدامات مرمتی با رعایت ضوابط فنی، اصول میراثی و با حفظ اصالت معماری عمارت ساعت انجام میشود تا ضمن صیانت از هویت تاریخی این بنای ارزشمند، شرایط مناسبتری برای بهرهبرداری، حضور گردشگران و استفاده شهروندان فراهم شود.
عمارت ساعت تبریز بهعنوان یکی از نمادهای تاریخی و هویتی شهر، همواره جایگاه ویژهای در حافظه جمعی شهروندان داشته و اجرای مرحلهبهمرحله مرمت آن گامی مؤثر در مسیر احیا، نگهداری و ارتقای کارکرد فرهنگی این اثر ارزشمند تاریخی به شمار میرود.
ورود بیش از ۳۷۰ گردشگر خارجی به خراسان جنوبی
معاون گردشگری سرمایه گذاری و تامین منابع خراسان جنوبی گفت: تاکنون بیش از ۳۷۰ گردشگر خارجی که بیشتر از کشورهای افغانستان، چین، عراق، هند، ایتالیا، کویت و ویتنام بودند در پاییز وارد استان خراسان جنوبی شدهاند که نشاندهنده ظرفیت بالای استان در جذب گردشگران و رونق تدریجی صنعت گردشگری است.
محمد عرب اضافه کرد: برای توسعه گردشگری خارجی برنامهریزیهای منسجمی از جمله برگزاری تور آشناسازی با توجه به اشتراکات فرهنگی، تاریخی و جغرافیایی کشورهای هم مرز با استان در نظر گرفته شده است.
وی ادامه داد: برگزاری این فمتور با هدف معرفی جاذبههای تاریخی، فرهنگی، طبیعی و گردشگری استان، ایجاد تعامل مؤثر با فعالان گردشگری کشورهای هدف و فراهمسازی بستر جذب گردشگران خارجی برنامهریزی شده است.
عرب تاکید کرد: توسعه گردشگری خارجی بهویژه از کشورهای همسایه، میتواند نقش مهمی در رونق اقتصادی، ایجاد اشتغال و معرفی هرچه بهتر ظرفیتهای کمتر شناختهشده خراسان جنوبی ایفا کند و این مسیر با برنامهریزی هدفمند و همکاری بخش خصوصی با جدیت دنبال می شود.
معاون گردشگری سرمایه گذاری و تامین منابع خراسان جنوبی گفت: وجود ظرفیت های مناسب در حوزه درمان و گردشگری سلامت در کنار آبگرمهای معدنی، ظرفیتهای درمانی طبیعی، آرامش محیطی و هزینههای مناسب خدمات، استان را به مقصدی مستعد برای پذیرش گردشگران سلامت بهویژه از کشورهای همسایه تبدیل کرده که باید از این فرصت ها نهایت استفاده را ببریم.
عرب افزود: از ابتدای سال تاکنون میزبان بیش از یکهزار و ۱۰۰ گردشگر خارجی بودیم که در صورت تسهیل ورود گردشگران و تکمیل زیرساختهای مورد نیاز میتوانیم سهم استان را از جذب گردشگران خارجی افزایش دهیم. همچنین در تلاشیم با اجرای برنامههای مختلف از جمله رویدادهای و جشنوارهای متنوع در سطح استان، گردشگری داخلی رونق بیشتری پیدا کند.
پایان عملیات مرمت و سبکسازی حمام تاریخی خان
رئیس اداره میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی شهرستان خمین گفت: عملیات مرمت، سبکسازی، استحکامبخشی و کاهگل پشتبام و همچنین مرمت دیوارهای جانبی حمام تاریخی خان خمین با هدف حفاظت اضطراری و جلوگیری از آسیبهای بیشتر با موفقیت به پایان رسید.
علی مشهدی افزود: حمام خان شهرستان خمین در بافت تاریخی این شهر و در گذر پشت بیت تاریخی حضرت امام خمینی (ره) واقع شده و به دلیل ارزشهای تاریخی، معماری و فرهنگی در اواخر سال ۱۴۰۳ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است.
رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی شهرستان خمین با اشاره به خصوصی بودن مالکیت این بنا تصریح کرد: ادارهکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان مرکزی در راستای سیاستهای حمایتی خود و به منظور مشارکت و تشویق مالکان خصوصی به حفظ و نگهداری آثار تاریخی، اقدامات مرمتی یاد شده را اجرا کرده است تا ضمن حفظ اصالت بنا، زمینه تداوم حیات آن فراهم شود.
مشهدی خاطرنشان کرد: ایجاد کاربریهای اقتصادی متناسب در اماکن تاریخی، یکی از راهبردهای اساسی در حفاظت پایدار از ابنیه تاریخی به شمار میرود و میتواند علاوه بر صیانت از آثار، در ایجاد اشتغال پایدار، رونق گردشگری و توسعه متوازن شهری نقش بسزایی ایفا کند.
وی گفت: این اداره آمادگی دارد در چارچوب ضوابط و مقررات، از طرحهای احیا و بهرهبرداری اصولی بناهای تاریخی با مشارکت بخش خصوصی حمایت کند تا این آثار ارزشمند به فرصتهایی برای توسعه فرهنگی و اقتصادی شهر تبدیل شوند.
حفاظت و توسعه محوطههای تاریخی البرز در گروه تعیین عرصه و حریم
معاون میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی البرز گفت: تعیین دقیق عرصه و حریم محوطههای تاریخی، یکی از راهکارهای اساسی برای حفاظت مؤثر از این محوطهها و ایجاد بستر مناسب برای پژوهشهای باستانشناسی، برنامهریزی شهری و توسعه فعالیتهای فرهنگی و گردشگری در استان البرز است.
شهباز محمودی با تاکید بر اهمیت صیانت از محوطههای تاریخی استان گفت: یکی از اصلیترین وظایف معاونت میراث فرهنگی پس از شناسایی محوطههای تاریخی، تعیین عرصه و حریم آنها است. در استان البرز محوطههای بسیار ارزشمندی شناسایی شده که بسیاری از آنها به ثبت ملی رسیدهاند و اکنون نیازمند تعیین حریم دقیق برای حفاظت بهتر هستند.
وی با توجه به پیچیدگیهای فرآیند تعیین عرصه و حریم محوطهها توضیح داد: این کار مستلزم گمانهزنیهای علمی و انجام مطالعات باستانشناسی است که هزینههای جانبی قابل توجهی دارد. در برخی موارد به دلیل اهمیت و ضرورت پاسخگویی به استعلامهای متعدد از سوی شهرداری، بنیاد مسکن، جهاد سازندگی و سایر دستگاهها، از توانمندی کارشناسان و باستانشناسان متخصص خود معاونت بهره میبریم تا فرآیند تعیین حریم سریعتر و دقیقتر انجام شود.
معاون میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی البرز افزود: در معاونت میراث فرهنگی استان البرز تیمی توانمند از باستانشناسان حرفهای بهصورت مستمر در زمینه تعیین عرصه و حریم محوطهها فعالیت میکنند و استفاده از ظرفیت داخلی باعث شده که علاوه بر صرفهجویی در زمان و هزینه، اطمینان بیشتری نسبت به دقت علمی مطالعات داشته باشیم.
محمودی گفت: تعیین حریم دو محوطه تاریخی تپه قوهه و تپه راشته شرقی مورد بررسی قرار گرفته و پس از بحث و بررسی کارشناسی با اتفاق نظر اعضای شورا، اصل و حریم این دو محوطه تصویب شد و در اولین فرصت برای تایید نهایی به وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی ارسال می شود.
تپه قوهه قابلیت تبدیل به سایتموزه استاندارد را دارد
معاون میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی البرز اذعان داشت: تیمی از مشاوران متخصص باستانشناسی پس از انجام گمانهزنیهای دقیق برای محوطه تاریخی قوهه لایههای مختلف خاکی و اشیای تاریخی آن را شناسایی کردند. بررسیها نشان میدهد که این تپه از لحاظ تنوع فرهنگی و عمق تاریخی، ظرفیت بسیار بالایی برای تبدیل شدن به یک سایتموزه استاندارد در استان البرز دارد.
محمودی افزود: این محوطه با داشتن لایههای متوالی تاریخی و آثار متنوع میتواند به مرکزی برای مطالعات باستانشناسی و فعالیتهای آموزشی و فرهنگی تبدیل شود و به عنوان یک مقصد پژوهشی و گردشگری مهم در استان شناخته شود. براساس برنامهریزیهای معاونت میراث فرهنگی، امیدواریم با تخصیص اعتبارات لازم از سوی وزارتخانه، پروژه تبدیل این محوطه به سایتموزه طی سالهای آینده اجرایی و آماده بهرهبرداری شود.
وی اضافه کرد: محوطه تپه راشته شرقی در اطراف زمینهای شخصی قرار داشت و در روند تعیین عرصه و حریم نیاز به همکاری مستقیم مالکان بود. آنها با روحیه ملی و همکاری صادقانه بخش قابل توجهی از زمین خود را در اختیار دولت قرار دادند تا عرصه و حریم مورد نظر ما برای حفاظت از محوطه کامل شود.
به نقل از ایرنا، معاون میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی البرز درباره اهمیت ثبت و حفاظت محوطهها افزود: تعیین عرصه و حریم دقیق، نه تنها به حفاظت محوطههای تاریخی کمک میکند، بلکه نقش مهمی در برنامهریزی شهری و جلوگیری از ساخت و ساز غیرمجاز در اطراف محوطهها دارد. وقتی محدوده قانونی هر محوطه مشخص شود، دستگاههای مختلف مانند شهرداری و بنیاد مسکن میتوانند در اجرای پروژهها، الزامات حفاظتی را رعایت کنند و از تخریب احتمالی جلوگیری شود.
محمودی تصریح کرد: محوطههای تاریخی استان البرز دارای ارزشهای فرهنگی و تاریخی هستند که باید با جدیت و دقت علمی حفظ شوند. در تلاشیم با استفاده از توان داخلی، همکاری مردم و حمایت وزارتخانه علاوه بر تعیین عرصه و حریم محوطهها، توسعه فعالیتهای پژوهشی، گردشگری و آموزشی نیز فراهم شود.