در کلانشهرهایی مانند تهران، آلودگی هوا یکی از جدیترین چالشهای سلامت عمومی است؛ این موضوع به ویژه در فصلهای سرد سال که وارونگی دما باعث انباشت آلایندههایی مانند ذرات معلق، دیاکسید نیتروژن و گوگرد میشود و شاخص کیفیت هوا اغلب به سطوح ناسالم یا حتی خطرناک میرسد، اهمیت بیشتری پیدا میکند. در این شرایط تصفیه هوای داخل خانهها بسیار مهم است.
به گزارش خبرگزاری سیناپرس، آلودگی هوا یکی از معضلهای جدی مردم کلانشهرها محسوب میشود و این آلودگیها تنها از منابع خارجی مانند ترافیک سنگین، صنایع و سوختهای فسیلی ناشی نمیشوند، بلکه از طریق نفوذ به داخل خانهها، خطر ابتلا به بیماریهای تنفسی، قلبی-عروقی و حتی سرطان را افزایش میدهند. در چنین شرایطی، تصفیه هوای داخل خانه با دستگاههای مجهز به فیلترهای هپا و کربن فعال اهمیت حیاتی پیدا میکند، زیرا میتواند تا ۹۹ درصد ذرات ریز و گازهای مضر را حذف کرده و کیفیت هوا را به سطح سالم برساند و به خصوص از کودکان، سالمندان و افراد حساس محافظت کند.
به تازگی محققان با استفاده از روش تشخیص مبتنی بر فلورسانس (نور فلورسنت که ذرات را روشن میکند)، موفق شدند ذرات نامرئی آلاینده هوای داخل اتاق را کاملا شناسایی کنند. این پژوهش شواهد روشن و دقیقی ارائه داد که نشان میدهد اصل نمونهبرداری، محیط جمعآوری و نرخ جریان هوا به شدت بر میزان موفقیت در اندازهگیری آئروسلهای میکروبی داخل ساختمان تاثیر میگذارند.
موضوع قابل توجه این است که بحث تصفیه هوای منازل تنها با هدف مبارزه با آلایندههای جوی نبوده و شیوع جهانی بیماریهایی مانند سارس، آنفلوانزا، مرس و کووید-۱۹ اهمیت درک چگونگی انتقال پاتوژنها (عوامل بیماریزا) از طریق هوای داخل ساختمان را برجسته کرده است. بررسیها نشان میدهد ریزذرات میکروبی شامل باکتریها، قارچها و ویروسها میتوانند برای مدت طولانی در هوا معلق بمانند و خطر مواجهه با آنها در فضاهای بسته افزایش قابل توجهی پیدا میکند.
در حال حاضر ابزارهای نمونهبرداری هوا محدود بوده و عملکرد آنها بسیار متفاوت است. مطالعات قبلی اغلب فقط از یک نوع نمونهبردار استفاده کردهاند یا تنها بر بازیابی بیولوژیکی تمرکز داشتهاند، که مقایسه مستقیم را دشوار میکند. علاوه بر این، روشهای سنتی مبتنی بر کشت یا بررسی مولکولی زمانبر هستند و میتوانند غلظت واقعی ذرات معلق در هوا را دستکم بگیرند. تکنیکهای مبتنی بر فلورسانس جایگزین سریعتری ارائه میدهند، زیرا ذرات جمعآوریشده را مستقیما بدون نیاز به کشت یا تکثیر ژنتیکی شمارش میکنند.
این مطالعه به سرپرستیدکتر ژن دینگ (Zhen Ding ) از مرکز کنترل و پیشگیری از بیماریهای استان جیانگسو کشور چین انجام گرفته و محققان در آن به طور سیستماتیک اصلهای نمونهبرداری هوا، محیطهای جمعآوری و نرخهای جریان را مقایسه کرده و عملکرد برتر جمعآوری فیزیکی فیلتراسیون غشایی را برای آئروسلهای میکروبی و بسیار ریز داخل ساختمان نشان دادند. این پژوهش راهنمایی فنی حیاتی برای نظارت دقیق بر پاتوژنهای هوایی فراهم میکند.
در این مطالعه، محققان با استفاده از یک محفظه کنترلشده، چهار اصل رایج نمونهبرداری آئروسل میکروبی را مقایسه کردند که شامل ایمپینجر مایع (liquid impinge) ، سایکلون دیواره خشک (dry-wall cyclone)، سایکلون دیواره مرطوب (wet-wall cyclone) و فیلتراسیون غشایی (membrane filtration) میشود.
این یافتهها راهنمایی عملی برای نظارت بر کیفیت هوای داخل ساختمان، کنترل عفونت و ارزیابی مواجهه ارائه میدهند. نمونهبردارهای فیلتراسیون غشایی به عنوان گزینهای قوی برای جمعآوری مکانیکی آئروسلهای زیرمیکرونی در تنظیمات پژوهشی و نظارتی ظاهر شدهاند. برای سیستمهای مبتنی بر مایع، PBS به عنوان محیط جمعآوری استاندارد توصیه میشود.
نتایج میتوانند طراحی برنامههای نظارت در بیمارستانها، مدارس، حملونقل عمومی و سایر محیطهای داخل ساختمان پرخطر را هدایت کنند، جایی که ارزیابی دقیق میکروبهای هوایی ضروری است. این موضوع به طور خاص از این نظر دارای اهمیت است که برای نخستین بار با روشی ساده امکان بررسی و پایش دقیق کلیه آلاینده های نامرئی موجود در یک فضای سربسته امکان پذیر شده و شرکت های سازنده دستگاه های فیلتر هوا میتوانند به کمک این روش، سیستم هایی کارآمدتر ارائه دهند.
شرح کامل این مطالعات در آخرین شماره مجله تخصصی Biocontaminant منتشر شده و در اختیار محققان قرار دارد.
مترجم: فاطمه کردی