با این حال، جورج اورست نتوانست این قله را خود فتح کند. کوششهای بسیاری برای صعود به قله اورست به عمل آمد و انسانهای زیادی نیز جان خود را بر سر این کار گذاشتند. در سال 1951م یک کوهنورد انگلیسی راهی از جنوب اورست کشف کرد که صعود به قله را ممکن ساخت. نهایتاً در ۲۹ مه سال 1953م عدهای از کوهنوردان سوئیسی عازم بالا رفتن از اورست شدند و تا ارتفاع ۸/۶۰۰ متری از آن صعود کردند و این بیشترین ارتفاعی بود که بشر تا آن تاریخ از کوه بالا رفته بود. این قله سرانجام در سال ۱۹۵۳ توسط دو کوهنورد از هند و انگلستان فتح شد.
نام تبتی کوه اورست، چومولونگما یا کومولانگما (مادر مقدس) است که برگردان لغوی آن به چینی ژومولانگما فنگ که اشاره به مادر زمین دارد میباشد. ترجمهٔ چینی آن شنگمو فنگ است که اشاره به مادر مقدس دارد. با توجه به گزارشهای انگلیسی در میانهٔ قرن نوزدهم، نام محلی آن در دارجیلنگ، دئودونگا به معنی کوه مقدس گزارش شده است.
در سال ۱۸۶۵، انجمن سلطنتی جغرافیا نام رسمی این کوه را پس از پیشنهاد آندرو واگ، رئیس وقت ممیزی بریتانیا در هند برگزید. واگ این نام را به یادبود سر جرج اورست انتخاب کرد. هرچند تلفظ امروزی نام این کوه (اورست) متفاوت با تلفظ نام سر جرج اورست (ایورست) میباشد.
در اواخر قرن نوزدهم بیشتر نقشهکشان به اشتباه دچار این باور بودند که نام محلی این کوه «گاریسانکار» میباشد. این اشتباه نتیجهٔ سردرگمی در ناحیهٔ دیدی بود که اورست و گاریسانکار را در یک راستا قرار میداد. بعدها این اشتباه از زاویهٔ دید کاتماندو اصلاح گشت.
در اوایل دههٔ ۱۹۶۰، دولت نپال نام رسمی ساگارماتا را بر کوه اورست نهاد. این نام پیشتر به کار نرفته بود، در حالی که ساکنان محلی عموما آن را با نام چومولونگما میشناختند. دولت نپال برنامهای برای یافتن نامی نپالی برای کوه معین کرد. چرا که نام شارپا تبتی چومولونگما به علت مغایرت با طرح نپالیزه کردن این کشور قابل قبول نبود.
در سال ۲۰۰۲، روزنامه پیپلز دیلی مقالهای منتشر کرد که در آن با ادامه استفاده نام انگلیسی این کوه در غرب مخالفت کرده بود. این مقاله متذکر شده بود نام چینی این کوه که از ۲۸۰ سال پیش در نقشههای چینی آورده شده بود نسبت به نام انگلیسی آن ارجحیت دارد.
به همین علت، تیم میبایست مشاهدات خود را از ترای، منطقهای مشرف و موازی با رشتهکوه هیمالیا ادامه دهد. شرایط این منطقه به علت وجود بارانهای سیلآسا و مالاریا بسیار دشوار بود، به طوری که سه نقشهبردار بر اثر مالاریا جان خود را در حالی از دست دادند که دو تن دیگر به علت ناتوانیهای جسمی مجبور به استراحت بودند.
اندازهگیری: در سال ۱۸۵۶ اندرو واگ ارتفاع قلهٔ اورست (بعدها با نام قله ۱۵) را ۸۸۴۰ متر گزارش کرد که این مقدار پس از چند سال محاسبه بر روی مشاهدات جمعآوری شده توسط طرح نقشهبرداری مثلثاتی، گزارش شد.
اخیرا ارتفاع این کوه، ۸۸۴۸ متر شناخته شد، با این حال مقداری اختلاف در اندازهگیری همواره وجود دارد. در نهم اکتبر ۲۰۰۵، پس از چند ماه اندازهگیری و محاسبه، سازمان ملی نقشهبرداری جمهوری خلق چین، رسما ارتفاع این کوه را ۸۸۴۸.۴۳ متر ± ۰.۲۱ متر گزارش کرد. این سازمان مدعی است که این مقدار، دقیقترین و جامعترین مقداری بوده که در طول تاریخ برای این کوه گزارش شده. این ارتفاع بر اساس بلندترین نقطهٔ صخره و بدون محاسبهٔ ارتفاع برف و یخی است که روی آن را پوشانده. همچنین تیم چینی تودهای از یخ و برف به عمق سه متر اندازهگیری کردند که با اضافه کردن آن به ارتفاع اندازهگیری شده، همان مقدار محاسبه شده قبلی یعنی ۸۸۴۸ متر به دست میآمد. تغییر ضخامت این توده در طول زمان، باعث این میشود که هیچگاه نتوان ارتفاعی قطعی برای آن تعیین نمود.
ارتفاع ۸۸۴۸ متر برای اولین بار توسط یک پروژهٔ نقشهکشی هندی در سال ۱۹۵۵ در فاصلهای نزدیکتر به کوه و با استفاده از تئودولیتها تهیه و تعیین گشت. سپس این مقدار متعاقبا توسط اندازهگیری یک تیم چینی در سال ۱۹۷۵ تأیید شد. در هر دو پروژه، ارتفاع کلاهک برفی نیز علاوه بر بلندترین نقطهٔ صخرهای اندازهگیری شده بود. در مه ۱۹۹۹، هیئتی اعزامی به رهبری بردفورد واشبورن، یک واحد جی پی اس را بر روی سطح بستر صخرهای قرار دادند که این محاسبه ارتفاع ۸۸۵۰ متر به علاوهٔ یک متر سطح کلاهک برفی نشان داد. با این حال هیچ یک از این مقادیر توسط دولت نپال به رسمیت شناخته نشده و این مورد بارها در جایگاههای مختلف ذکر شده است.
نقشهای حاوی جزئیات زیاد (با مقیاس ۱۵۰۰۰۰) از منقطهٔ خومبو و بخش جنوبی کوه اورست توسط اروین اشنایدر، عضو تیم اعزامی جهانی صعود هیمالیا در سال ۱۹۵۵ تهیه شد. همچنین برجستهنگاری پرجزئیاتتری از منطقهٔ اورست توسط بردفورد واشبورن در اواخر دههٔ ۱۹۸۰ با استفاده از شیوهٔ عکاسی هوایی گسترش یافته تهیه شد.
چنین تصور میشود که حرکات صفحههای پوستهٔ زمین سبب افزایش طول قله و جابهجایی آن به سمت شمال شرق میشود. گزارشهای حاصل از دو محاسبه نشان میدهد که آهنگ تغییرات به صورت ۴ میلیمتر افزایش ارتفاع و ۶-۳ میلیمتر حرکت به سمت شمال شرق در سال است، اما دیگر محاسبات حاکی از آن است که جابهجایی بیشتر از این مقدار (۲۷ میلیمتر) بوده و حتی کاهش ارتفاع نیز پیشنهاد شده است.
به نظر میرسد که منطقهٔ کوه اورست و در واقع رشتهکوه هیمالیا متحمل ذوب یخ در طی گرمشدن زمین است.
مقایسه: اورست کوهی است که قلهٔ آن بیشترین ارتفاع از سطح آبهای آزاد را داراست. با این حال کوههایی دیگری نیز وجود دارند که مدعی لقب «بلندترین قلههای زمین» هستند. کوه مانوکیا در هاوایی، کوهی است که اگر ارتفاع آن از پایهٔ آن اندازهگیری شود، بلندترین قلهٔ زمین خواهد بود؛ ارتفاع آن از پایه به ۱۰.۲۰۰ متر میرسد، با وجودی که تنها ۴.۲۰۵ متر از آن بالاتر از سطح دریا میباشد.
مسیرهای صعود: کوه اورست دارای دو مسیر اصلی صعود است که یکی در دامنهٔ جنوبی در نپال و دیگری در دامنهٔ جنوبی در تبت قرار دارد. همچنین تعداد زیادی مسیرهای فرعی که استفادهٔ کمتری از آنها میشود. در بین این دو مسیر، مسیر جنوبی آسانتر بوده و بیشتر مورد استفاده قرار میگیرد. این مسیر همچنین، مسیر صعود ادموند هیلاری و تنزینگ نورگای (اولین صعود موفق به قله در سال ۱۹۵۳) است. همچنین این مسیر، اولین مسیر از بین پانزده مسیری بود که تا سال ۱۹۹۶ برای صعود به قله شناخته شده بودند.
بیشتر اعزامها قبل و در طول ماه می و قبل از فصل تابستان و بادهای موسمی انجام میگیرد. هنگامی که فصل بادهای موسمی رفتهرفته فرا رسد، تغییرات به وجود آمده، از سرعت تندباد که به سمت شمال میوزد میکاهد. صعودهایی که بعضا در فصول بعد از بادهای موسمی و در سپتامبر و اکتبر، هنگامی که تندبادها مجددا به سمت شمال شروع به وزش میکنند، سختتر خواهند بود. چرا که برفهای باقیمانده از ابرها و بادهای موسمی و همچنین تودههای هوایی با پایداری کمتر، آخرین توان خود را در این ناحیه تخلیه میکنند.
مسیر جنوبی: صعود از طریق مسیر جنوبی با عزیمتی به پایگاه اصلی در ارتفاع ۵۳۸۰ متری آغاز گشت.
صعودها
اولین صعود بدون استفاده از کپسول اکسیژن: در ۸ مه ۱۹۷۸، رینولد مسنر (ایتالیا) و پیتر هابلر (اتریش) اولین صعود بدون استفاده از کپسول اکسیژن را از طریق مسیر جنوبی رقم زدند. در ۲۰ آگوست ۱۹۸۰، مسنر برای اولین بار در تاریخ، به تنهایی قلهٔ اورست را بدون استفاده از کپسول اکسیژن و هرگونه پشتیبانی از مسیر سختتر شمالی فتح نمود. او سه روز متوالی پس از شروع حرکتش از کمپ خود در ارتفاع ۶۵۰۰ متری زمان برای رسیدن به قله وقت صرف کرد.
فرود بالگرد
در ۱۴ مه ۲۰۰۵، خلبان فرانسوی، دیدیر دلساله، یک فروند بالگرد Eurocopter AS ۳۵۰ B3 را بر فراز قلهٔ اورست فرود آورد و پس از حدود ۴ دقیقه مجددا پرواز کرد. بر همین اساس، دلساله رکورد فرود و پرواز در بلندترین ارتفاع را نصیب خود کرد.
درآمدها
کوهنوردان منبع کسب درآمد توریستی قابل توجهی برای کشور نپال هستند. دولت این کشور تمامی کوهنوردان را مستلزم به پرداخت مبلغ زیادی برای دریافت جواز صعود میکند که این مبلغ چیزی در حدود ۲۵ هزار دلار آمریکا به ازای هر نفر است.
منبع:بی بی سی فارسی