یکی از راهکارهای شناسایی بهترین گونه درختی برای پوشش های جنگلی که دارای اثرگذاری مناسب بر گردش صحیح عناصر غذایی در خاک و گیاه و همچنین چرخه کربن باشد، مطالعه کیفیت خاک و کمیت عناصر غذایی آن در ناحیه کشت درخت مورد نظر است. برای رسیدن به این هدف،گروهی از محققین دانشگاه زنجان با همکاری مرکز تحقیقات صنوبر آستانه، میزان عناصر غذایی و ذخیره کربن آلی در سه نوع پوشش جنگلی صنوبر و یک نوع پوشش جنگلی سوزنی برگ در منطقه صفرابسته گیلان را اندازه گیری نموده و مورد بررسی قرار داده اند
یکی از راهکارهای شناسایی بهترین گونه درختی برای پوشش های جنگلی که دارای اثرگذاری مناسب بر گردش صحیح عناصر غذایی در خاک و گیاه و همچنین چرخه کربن باشد، مطالعه کیفیت خاک و کمیت عناصر غذایی آن در ناحیه کشت درخت مورد نظر است..
پوشش های جنگلی مورد مطالعه در کنار هم واقع بود. هر نوع پوشش جنگلی به سه قسمت تقسیم شد و هر قسمت به عنوان یک تکرار در نظر گرفته شد. در هر تکرار یک پروفیل به عمق یک متر حفر شد و از اعماق مختلف خاک نمونه هایی تهیه گردید. سپس برخی از خصوصیات شیمیایی اعم از واکنش، آهک و مواد آلی خاک و همچنین مقدار عناصر غذایی قابل جذب (N ,P ,K Ca ,Mg وعناصر کم مصرف) زیر هر پوشش در سه تکرار اندازه گیری شد.
نتایج این آزمایشات نشان داد که مقادیر کربن آلی، نیتروژن کل و فسفر قابل جذب در پوشش صنوبر deltoides M. 77/5 بیشترین مقدار بود، اما پتاسیم در نمونه شاهد بیشتر از بقیه اندازه گیری شد. عناصر ضروری کم مصرف به ویژه آهن و مس در خاک زیر پوشش های صنوبر deltoides M. 77/5 و caspica به ترتیب کمترین و بیشترین مقدار را داشتند. بیشترین مقدار ذخیره کربن در خاک زیر پوشش deltoides M. 77/5 به دست آمد. به علاوه به جز کلسیم و منیزیم بقیه عناصر از سطح به عمق کاهش معنی داری داشتند که این اختلافات در برخی عناصر مانند کربن آلی زیاد و در برخی دیگر مانند پتاسیم کم بود.
سایر نتایج به دست آمده از این پژوهش حاکی از آن است که پوشش سوزنی برگ دارتالاب در مقایسه با پوشش های پهن برگ صنوبر، عناصر غذایی و کربن آلی قابل توجهی را در خاک ذخیره می نماید که حتی در بعضی موارد بیشتر از پهن برگ ها می باشد.
با این حال مجریان این پژوهش بر اساس یافته های مطالعه خود اشاره نموده اند که جنگل کاری با گونه صنوبر deltoides M. 77/5 بهتر و مؤثرتر از گونه صنوبر euramericana I- 214 بوده و می تواند به شکل مفیدتری ذخیره عناصر غذایی و کربن خاک را تحت تاثیر قرار دهد.
نتایج این پژوهش در آخرین شماره از فصل نامه «پژوهش های علوم و فناوری چوب و جنگل» وابسته به دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان به چاپ رسیده است.
منبع: شهسواری، پ. و همکاران. 1395. مقایسه عناصر غذایی و ذخیره کربن آلی در خاک زیر پوشش های مختلف جنگلی در منطقه صفرابسته گیلان. پژوهش های علوم و فناوری چوب و جنگل، 23(3): 43-23.