وی فیزیکدان بود و توصیفات او درباره چشم انسان، مخاط خارجی، قرنیه، شبکیّه و عنبیّه قابل توجه است. ابن هثیم تألیفاتی درباره هیأت، هندسه کائنات جَو، منطق، حساب، طبّ و تشریح دارد. اختراع ذرهبین نیز از اوست. وی در دوره خلیفه فاطمی مصر به نام الحاکم باللَّه زندگی میکرد که از ترس این خلیفه، خود را به دیوانگی زد و پس از مرگ الحاکم، اظهار عقل نمود.
ابن هیثم در دوران شکوفایى علوم در تمدن اسلامی میزیست و از میراث علمی عظیمی که به دست دانشمندان برجستهی مسلمان شرح و بسط داده شده بود، بهره های بسیاری برد. مهمترین کتاب ابن هیثم "المَناظر" نام دارد که این اثر مورد استفاده کُپلر ستارهشناس آلمانی نیز قرار گرفته است. ابن هیثم در سال 430 ق در 76 سالگی در قاهره درگذشت.