لکه قرمزرنگ مشتری در واقع یک توفان در حال چرخش واقع در قسمت جنوبی خط استوای این سیاره است. تماشای این لکه حتی با استفاده از تلسکوپهای زمینی نیز امکان پذیر است. به همین دلیل مشتری و لکه خاص آن در ذهن بسیاری از مردم آشناست اما کمتر کسی درباره علت آن چیزی می داند.
اخترشناسان از قرنها پیش درباره اینکه این لکه دقیقا چیست و چرا به وجود آمده نظرات مختلفی داشته اند. رابرت هوک، از فلاسفه علوم طبیعی بریتانیا نخستین شخصی بود که این لکه قرمزرنگ را در سال ۱۶۶۴ بر روی مشتری شناسایی کرد. البته او به اشتباه تصور کرده بود که این لکه در نیم کره شمالی مشتری قرار گرفته است!
اما بررسیهای صورت گرفته توسط جیوانی کاسینی که به واسطه مشاهداتش درباره سیاره زحل از شهرت خاصی برخوردار است دارای اعتبار بیشتری بود. او طی سالهای ۱۶۶۵ تا ۱۷۱۳ لکه دائمی را در مشتری و همان محدوده ای که هوک مشاهده کرده بود رصد می کرد.
لکه قرمزرنگ مشتری توفانی است که صدها سال است به چرخش خود ادامه می دهد، توفانی مهیب و البته ترسناک که ۶۵۰ کیلومتر بر ساعت سرعت دارد
اما نکته جالب این لکه آن است که اخترشناسان رد آن را برای سالهای طولانی از دست دادند. در واقع تا سال ۱۸۳۰ یعنی بیش از یک قرن از مشاهده لکه قرمزرنگ مشتری خبری نبود تا اینکه در این سال لکه مورد نظر به کیفیتی که امروزه دیده می شود دوباره رصد شد. در آن سالها بسیاری این سؤال را مطرح می کردند که آیا این لکه از بین رفته بوده و بار دیگر به وجود آمده است؟
اکنون و به لطف پیشرفتهای خیره کننده ای که در علم نجوم شکل گرفته به روشنی مشخص شده که این لکه متمایز توفان سهمگینی است که صدها سال است به چرخش خود ادامه می دهد، توفانی مهیب و البته ترسناک.
اینجا و بر روی زمین تندبادهایی که سرعتشان در مرز ۱۱۹ کیلومتر بر ساعت است در طبقه بندی اول جای می گیرند. تندبادهایی که در طبقه بندی چهار قرار می گیرند بیش از ۲۵۰ کیلومتر بر ساعت سرعت دارند. این بدان معناست که ساختمانها از هم فرومی پاشند. حالا بد نیست بدانید که لکه قرمزرنگ مشتری توفانی با سرعت ۶۵۰ کیلومتر بر ساعت است!
نکته جالب دیگر مربوط به بزرگی این لکه و آب رفتن آن می شود. حدود ۲۰۰ سال پیش اخترشناسان به این نتیجه رسیدند که لکه قرمزرنگ مشتری ۴۰ هزار کیلومتر عرض و ۱۴ هزار کیلومتر درازا دارد. از آن زمان به بعد وسعت این لکه کمتر شده به طوریکه کاوشگر وویجر در دهه ۷۰ میلادی عرض آن را ۲۳ هزار کیلومتر نشان داد. تلسکوپ فضایی هابل نیز در سال ۱۹۹۵ عرض این لکه را ۲۱ هزار کیلومتر و بار دیگر در سال ۲۰۰۹ درحدود ۱۸ هزار کیلومتر نشان داد. جالب اینجاست که سال گذشته باز هم هابل عرض این لکه را اندازه گیری کرده و آن را ۱۶ هزار و ۵۰۰ کیلومتر تخمین زد.
حالا برای اینکه درک بهتری از بزرگی این لکه داشته باشید کافی است بدانید عرض زمین ۱۲ هزار و ۷۴۲ کیلومتر است. این یعنی لکه قرمزرنگ مشتری هنوز آنقدر بزرگ است که زمین را در خود ببلعد!
منبع: universetoday
مترجم:مهدی پیرگزی