معصومه ابتکار در جلسه هم اندیشی و هماهنگی برای مقابله با آتش سوزی جنگل ها در فصل تابستان با بیان اینکه هدف گذاری، فرآیند کار و دستورالعمل ها برای مقابله با آتش سوزی عرصه های طبیعی و جنگلی کاملا مشخص شده است، گفت: انجام مانورهای آمادگی برای مقابله با آتش سوزی عرصه های جنگلی منجر به شناسایی نقاط قوت و ضعف و افزایش اثربخشی اقدامات می شود.
وی با یادآوری نامگذاری سالجاری توسط مقام معظم رهبری به نام سال اقدام و عمل، اظهار کرد: باید با اقدام و عمل مناسب حافظ منابع طبیعی و محیط زیست کشور به عنوان زیرساخت و سنگ بنای اولیه رشد و توسعه و پیشرفت کشور و یکی از ارکان مهم اقتصاد مقاومتی باشیم.
وی افزود: هدف گذاری سالجاری کاهش تعداد وقوع و مساحت جنگلی آسیب دیده از آتش سوزی ها به رغم پیش بینی تابستان گرمتر و افزایش 1.5 تا 2 درجه ای دما طی ماه های پیش رو است.
معاون رئیس جمهوری اشاره ای هم به نقش هماهنگ کننده ای سازمان مدیریت بحران داشت و اظهار کرد: یکی از وظایف مهم این دستگاه، ارزیابی و مدیریت ریسک است.
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست ضمن تاکید بر ضرورت واکنش سریع در حوادث، تصریح کرد: آموزش، هماهنگی و برنامه ریزی خوبی در این زمینه صورت گرفته و زیرساخت ها و نقشه راه مشترک تعریف شده است اما همچنان باید مانورها و پروتکل اجرایی اطفاء حریق با جدیت پیگیری و اجرایی شود.
به گفته وی، واکنش سریع، فرماندهی واحد، تشریک مساعی و هماهنگی های بین استانی و درون استانی، افزایش هماهنگی های بین بخشی و تقسیم کار مشخص از ضروریات دستیابی به هدف تعریف شده برای کاهش عرصه متاثر از حریق در سالجاری است.
ابتکار با بیان ضرورت بهره گیری از تجربیات، دانش و ظرفیت های ملی و بین المللی، خاطرنشان کرد: سازمان نقشه برداری می تواند کمک بسیار موثری در زمینه تجزیه و تحلیل تصاویر ماهواره ای عرصه های طبیعی و جنگلی داشته باشد.
وی همچنین خواستار بهره گیری از ظرفیت و توان انسانی، فنی و تجهیزات نیروهای مسلح برای مقابله با آتش سوزی در عرصه های طبیعی و جنگلی کشور شد.
معاون رئیس جمهوری اشاره ای هم به اهمیت و ضرورت بهره گیری از پهپادها برای پایش مناطق و اطفاء حریق داشت و گفت: در کنار برنامه ریزی های ملی با توجه به شرایط متفاوت استان ها باید برنامه ریزی های جداگانه ای نیز با در نظر گرفتن شرایط استانی صورت گیرد.
همچنین فرهاد دبیری معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به بارندگی های اخیر و افزایش پوشش گیاهی در مراتع و جنگل ها، پیش بینی های موجود مبنی بر افزایش دمای هوای کشور و آغاز زودتر فصل گرما بر اثر تشدید اثرات تغییر اقلیم، گفت: یکی از مهمترین تهدیدها برای طبیعت و محیط زیست در این فصل، آتش سوزی جنگل ها و عرصه های طبیعی کشور است.
وی اشاره ای هم به آغاز فصل سفر و افزایش تردد و حضور گردشگران در مناطق جنگلی و عرصه های طبیعی داشت و بر ضرورت آموزش رفتار صحیح در عرصه های طبیعی و جنگلی به مردم تاکید کرد.
*** پیشنهاد ایجاد یگان آتش نشان هوایی
بنابراین گزارش، محمد اسلامی معاون وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح نیز با ارائه گزارشی از روند هماهنگی های صورت گرفته برای همکاری ناجا و هوانیروز ارتش در اعزام بالگرد به مناطقی که طعمه حریق می شوند، پیشنهاد داد: یگان ویژه آتش نشان هوایی برای انجام ماموریت در مناطق جنگلی ایجاد و تحت آموزش و تجهیز قرار گیرد.
وی همچنین از همکاری وزارت متبوع خود در تولید تجهیزات مورد نیاز، دیده بانی زمینی و تجهیز خودروهای فرماندهی، عملیاتی و آتش نشانی خبر داد.
معاون وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح گزارشی نیز از چالش های موجود داشت و خواستار رفع آن ها شد.
اسلامی ضمن تاکید بر ضرورت اجرای مانورهای هماهنگی پیش از شدت گرفتن گرما، تصریح کرد: طی همکاری با رصدخانه ماهواره ای سازمان جغرافیایی می توان پیش بینی و پیشگیری از حوادث آتش سوزی در عرصه های طبیعی و جنگلی کشور داشت.
*** عوامل اجرایی اطفاء حریق های جنگلی مورد حمایت بیمه قرار گیرند
در ادامه، محمد اسماعیل نجار رئیس سازمان مدیریت بحران کشور ضمن ارائه گزارشی از روند اقدامات صورت گرفته، گفت: ضروری است تا هماهنگی های بیشتری در سطح استان ها برای عملیاتی شدن پرواز بالگردها حین وقوع حوادث آتش سوزی جنگل ها صورت گیرد.
وی پیشنهاد داد به منظور جبران خسارات مادی و معنوی احتمالی که به عوامل اجرایی و جوامع بومی و محلی حین کمک در اطفاء حریق مناطق جنگلی و عرصه های طبیعی کشور وارد می شود، حمایت های بیمه ای پیش بینی شود.
نجار خاطرنشان کرد: استقرار تیم های ورزیده در مناطق مستعد آتش سوزی برای انجام گشت های روزانه، همچنین آموزش مسافران و گردشگران حاضر در مناطق جنگلی و عرصه های طبیعی می تواند کمک بزرگی برای کاهش سطوح درگیری آتش سوزی در فصل گرما باشد.
نماینده سازمان هوافضا سپاه نیز با بیان اینکه اطفاء حریق جنگلی جزء ماهیت ها و ماموریت های از پیش تعریف شده این ارگان نبوده، گفت: دغدغه های موجود در این حوزه، منجر به شکل گیری همکاری های میان دستگاهی در این زمینه و ورود سازمان هوافضای سپاه به این عرصه شده است و امیدواریم این حضور منجر به حفظ سرمایه های طبیعی کشور شود.
وی ضمن تاکید بر رعایت الزامات در این حوزه، اظهار کرد: به عنوان مثال بالگردی که مجاز به پرواز در شب نیست، امکان اعزام به منطقه درخواستی در شب را ندارد.
*** کاهش 50 درصدی وسعت جنگلی تحت تاثیر حریق در سال 94 نسبت به سال 93
همچنین علی تیموری مدیرکل حفاظت و مدیریت شکار و صید سازمان حفاظت محیط زیست در این جلسه با ارائه آماری از تعداد و وسعت آتش سوزی های رخ داده در مناطق جنگلی تحت حفاظت سازمان حفاظت محیط زیست، گفت: در سال 94 به رغم افزایش تعداد آتش سوزی ها نسبت به سال 93، مساحت کمتری بر اثر آتش سوزی ها دچار تخریب شد.
تیموری افزود: به رغم رشد بیش از 28 درصدی در تعداد دفعات حریق طی سال 94 نسبت به سال 93، شاهد کاهش حدود 50 درصدی وسعت جنگلی تحت تاثیر حریق در سال 94 نسبت به سال 93 بودیم.
*** عوامل انسانی وقوع 98 درصد آتش سوزی های جنگلی را رقم می زند
وی با بیان اینکه نتایج تحقیقات و آمارهای موجود نشان می دهد که حدود 98 درصد آتش سوزی های جنگلی در مناطق تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست بر اثر عوامل انسانی همچون بی احتیاطی طبیعت گردان یا گردشگران و فقط 2 درصد به دلیل عوامل طبیعی است، اظهار کرد: ارائه آموزش به عموم مردم و آگاه سازی آنها از روش های صحیح طبیعت گردی و گردشگری در جنگل می تواند تا حد زیادی از تعداد حادثه های حریق در جنگل بکاهد.
مدیرکل حفاظت و مدیریت شکار و صید سازمان حفاظت محیط زیست همچنین اشاره ای به نقش جوامع بومی و محلی در کمک رسانی به ماموران و سازمان های متولی برای اطفاء حریق داشت و خواستار ارائه آموزش های تخصصی به آن ها به منظور پیشگیری از آسیب های احتمالی حین امدادرسانی شد.
این مقام مسئول برگزاری 14 مانور مقابله با آتش سوزی جنگل ها در 14 استان کشور، راه اندازی ستاد راهبردی عملیات واکنش سریع و استقرار تیم اطفاء حریق در مناطق مستعد آتش سوزی، پایش مستمر مناطق چهارگانه در فصول محتمل به حریق، و افزایش همکاری و هماهنگی میان دستگاهی را از جمله دلایل کاهش وسعت مناطق تحت تاثیر حریق اعلام کرد و گفت: یکی از مواردی که سال گذشته مورد پیگیری و انجام قرار گرفت، موضوع قرارداد چندجانبه سازمان مدیریت بحران کشور، سازمان هوافضای سپاه، وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، سازمان جنگل ها، مراتع و آبخیزداری و سازمان حفاظت محیط زیست برای بهره گیری از امکانات و خدمات پروازی در زمان حریق های جنگلی بود.
*** تدوین طرح جامع پنج ساله مدیریت، پیشگیری و اطفاء حریق در عرصه های طبیعی کشور
تیموری اشاره ای هم به نشست مشترک ارگان های مرتبط با آتش سوزی جنگل ها با معاون اول رئیس جمهور داشت و افزود: راه اندازی کمیته اطفاء حریق کشور با محوریت وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح و سازمان مدیریت بحران و همچنین تهیه و تدوین طرح جامع پنج ساله مدیریت، پیشگیری و اطفاء حریق در عرصه های طبیعی کشور با همکاری وزارت کشور به محوریت سازمان مدیریت بحران، وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح و سازمان های حفاظت محیط زیست و جنگل ها، مراتع و آبخیزداری از دستاوردهای این جلسه بود.
وی تخصیص اعتبار دولتی برای تجهیز دستگاه های مرتبط، همچنین تخصیص درون دستگاهی از سوی سازمان حفاظت محیط زیست برای پیشگیری و مقابله با آتش سوزی را از دیگر اقدامات صورت گرفته برشمرد و خاطرنشان کرد: در همین زمینه، ستاد واکنش سریع نیز از سال پیش تشکیل و فعالیت خود را آغاز کرده است.
*** 95 درصد آتش سوزی های مناطق جنگلی و عرصه های طبیعی دنیا بر اثر عوامل انسانی است
در ادامه، ناصر مقدسی رئیس شورای عالی جنگل ها، مراتع و آبخیزداری با اشاره به دیدار اخیر با وزیر کره جنوبی، گفت: در بخشی از صحبت ها، وی اشاره ای به نابودی 3500 هکتار از جنگل ها کره طی سال داشت.
مقدسی افزود: این در حالی است که حدود 50 درصد از عرصه طبیعی و جنگلی کره، خصوصی است و برای همین میزان نیز 45 فروند بالگرد اطفاء حریق جنگلی در اختیار دارند.
وی با بیان اینکه دولت به رغم کمبود اعتبارات و چالش های جدی بودجه ای به دلیل اهمیت موضوع حفظ اراضی جنگلی کشور، سال گذشته اعتبار خوبی به موضوع پیشگیری و اطفاء حریق جنگل های کشور تخصیص داد، گفت: توسعه پایگاه های اطفاء حریق در استان ها، تجهیز خودرو و سایر ملزومات بخشی از اقدامات صورت گرفته در سال 94 است.
رئیس شورای عالی جنگل ها، مراتع و آبخیزداری ضمن یادآوری نتایج پژوهش ها و مطالعات صورت گرفته توسط فائو، اظهار کرد: بر اساس نتایج ارائه شده، حدود 95 درصد آتش سوزی های مناطق جنگلی و عرصه های طبیعی در دنیا بر اثر عوامل انسانی است و این به معنای ضرورت ترویج و گسترش آموزش های عمومی در این زمینه است.
مقدسی اشاره ای هم به نقش رسانه ملی در این موضوع داشت و خواستار افزایش اطلاع رسانی و آموزش عمومی برای حفظ عرصه های جنگلی و طبیعی از سوی صدا و سیما شد.
*** رابطه مستقیم میان افزایش بارندگی با افزایش آتش سوزی تهدیدی برای عرصه های جنگلی
قاسم سبزعلی فرمانده یگان حفاظت سازمان جنگل ها، مراتع و آبخیزداری نیز با اشاره به افزایش قابل توجه پوشش گیاهی عرصه های تحت مدیریت نسبت به سال گذشته به دلیل افزایش بارندگی و رطوبت خاک، گفت: متاسفانه افزایش بارندگی ها ارتباطی مستقیم با افزایش آتش سوزی نیز دارد و از این رو ضروری است همکاری و هماهنگی میان دستگاهی و درون دستگاهی بیشتری برای پیشگیری، مقابله و اطفاء حریق صورت گیرد.
وی ضمن تاکید بر ضرورت افزایش آگاهی های عمومی و تخصصی مردم و نیروهای دستگاه های متولی، خواستار بهره گیری از تجارب، دانش و ظرفیت های جهانی در این حوزه شد.
سبزعلی تعیین و شناسایی کانون های بحران، پیش بینی ذخیره گاه های آبی در کانون های احتمالی بحران به ویژه در مناطق صعب العبور، برنامه ریزی برای بهره گیری از ظرفیت جوامع بومی و محلی در زمان امداد رسانی را از جمله اقدامات سازمان جنگل ها، مراتع و آبخیزداری در این حوزه برشمرد و خاطرنشان کرد: همچنان تا نقطه مطلوب فاصله زیادی وجود دارد.
*** مخاطرات آتش سوزی جنگل ها برای سازمان حفاظت محیط زیست بیشتر است
بنابراین گزارش، مرتضی فرید مدیرکل بازرسی، نظارت و ارزشیابی کارکنان سازمان حفاظت محیط زیست با بیان اینکه مدیریت حوادث با مدیریت ریسک فاصله بسیاری دارد، گفت: مهمترین زمان برای اطفاء و مقابله با حوادث آتش سوزی در عرصه های جنگلی و طبیعی، ساعات اولیه شروع آتش سوزی و مدیریت درست برای اطفاء حرق و مقابله با گسترش آن در ساعات ابتدایی وقوع حادثه است.
وی افزود: مخاطرات آتش سوزی در عرصه های طبیعی و جنگلی به دلیل آسیب های وارده بر وحوش و زیستگاه ها علاوه بر خسارات وارده به پوشش طبیعی و جنگلی، برای سازمان حفاظت محیط زیست بسیار بیشتر است.
*** سرعت آتش سوزی در مناطق تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست بیشتر است
در ادامه، حمزه ولوی مدیرکل حفاظت محیط زیست استان فارس با اشاره به چالش ها و نواقص موجود در استان ها در سطح دستگاهی و میان دستگاهی، گفت: سرعت آتش سوزی در مناطق تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست به دلیل یکدست تر بودن عرصه بیشتر از عرصه های طبیعی است.
وی خاطرنشان کرد: به منظور نتیجه گیری بهتر در سالجاری، استفاده از بالگرد به ویژه در مناطق صعب العبور، تخصیص اعتبار برای پشتبانی از نیروهای بومی و محلی امدادرسان برای اطفاء حریق، افزایش بهره وری منابع انسانی و تجهیزات، استفاده از پهپاد و آموزش افراد به صورت تخصصی ضروری است.
همچنین مهرداد فتحی بیرانوند مدیرکل حفاظت محیط زیست استان لرستان نیز با ارائه گزارش مشابهی یکی از نواقص موجود را وزن بالای تجهیزات اطفاء حریق دانست و گفت: این تجهیزات باید به گونه ای طراحی شوند که نیروی انسانی قادر به حمل آن ها در گرمای شدید و مسافت طولانی باشد.
وی همچنین خواستار تجمیع امکانات مادی و معنوی استان ها در هنگام وقوع حادثه شد و افزود: مشارکت نیروهای بسیج و ارتش به دلیل زبدگی این نیروها برای مقابله با حوادث، بسیار موثر خواهد بود.
در ادامه، مازیار سلیمان نژاد مدیرکل حفاظت محیط زیست استان ایلام نیز بر ضرورت مراقبت پس از اطفاء حریق در مناطق آسیب دیده به منظور پیشگیری از وقوع مجدد آتش سوزی تاکید کرد و گفت: یکی از موارد مغفول مانده در آتش سوزی های عرصه های طبیعی و جنگلی، وحوش آسیب دیده هستند.
حسینی معاون اداره کل حفاظت محیط زیست استان گلستان اشاره ای به کاهش چشمگیر حوادث آتش سوزی در استان گلستان داشت و گزارشی از اقدامات صورت گرفته در استان ارائه داد.
وی یکی از نواقص موجود در این حوزه را رها شدن زیستگاه ها و جوامع پیرامونی و مردم محلی و بومی حاشیه مناطق آسیب دیده در آتش سوزی عرصه های جنگلی و طبیعی دانست و خواستار برنامه ریزی برای رفع این نقیصه شد.
جلسه هم اندیشی و هماهنگی برای مقابله با آتش سوزی جنگل ها در فصل تابستان به میزبانی سازمان حفاظت محیط زیست و با حضور معصومه ابتکار معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، رئیس سازمان مدیریت بحران کشور، معاون وزارت دفاع و پشتبانی نیروهای مسلح، معاون سازمان جنگل ها، مراتع و آبخیزداری و نمایندگان سازمان های هوافضای سپاه و مدیریت و برنامه ریزی کشور، مدیران کل حفاظت محیط زیست استان های فارس، همدان، ایلام، لرستان برگزار شد.