آموزش بیمار در بیمارستان کار دشواری است و موانع زیادی در مسیر آن وجود دارد. برای رسیدن به ملزومات آموزش به بیمار موثر، شناسایی موانع و انگیزه های آموزش به بیمار از دیدگاه افراد درگیر در فرآیند آموزش به بیمار ضروری است
پرستاران و مدیران پرستاری در مورد اصلی ترین موانع مرتبط با بیمار و مرتبط با پرستار دیدگاههای مشترکی داشتند. ولی در مورد اصلی ترین موانع مرتبط با مدیریت اختلاف نظر داشتند..
پژوهشی که به تازگی در این زمینه انجام شده است، یک مطالعه تحلیلی مقطعی محسوب می شود. جامعه پژوهش، 131 نفر از پرستاران و مدیران پرستاری شاغل در بیمارستان های تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی بجنورد در سال 1393 است که به صورت سر شماری و بر اساس معیارهای ورود انتخاب شده اند. روش گردآوری داده ها از طریق پرسشنامه هایی بود که از طریق دفتر مدیریت پرستاری در اختیار افراد قرار گرفت و پس از تکمیل آن به سوپروایزر آموزشی بیمارستان عودت داده شد.
ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه بررسی عوامل انگیزشی پرستاران در ارتباط با بیمار و پرسشنامه شناسایی موانع آموزش به بیمار در سه بعد مرتبط با بیمار، مدیریت و پرستار بود. هم چنین برای تجزیه تحلیل داده ها از نرم افزار SPSS 20 استفاده شد.
یافته ها حاکی از این بودند که از دیدگاه پرستاران عمده موانع آموزش به بیمار شامل این موارد بودند:
کمبود آگاهی پرستاران در زمینه اصول آموزش به بیمار (9/ 71 درصد)
بی سوادی و کم سوادی بیماران (8/70 درصد)
عدم همکاری بیمار
عدم شناخت نیاز آموزشی بیمار و کمبود نیروی انسانی پرستاری (7/66 درصد)
کمبود منابع آموزشی مکتوب (5/ 62 درصد)
عدم وجود برنامه ریزی منظم برای آموزش به بیمار (4/ 60 درصد)
وضعیت نامساعد عمومی بیمار و عدم وجود قوانین مدون در زمینه آموزش به بیمار (4/ 59 درصد)
این عوامل از دیدگاه مدیران به این ترتیب بودند:
کمبود آگاهی پرستاران در زمینه اصول آموزش به بیمار (1/ 97 درصد)
عدم همکاری بیمار (4/ 91 درصد)
کمبود نیروی انسانی و اختلاف جنس آموزش دهنده به بیمار (1/ 77 درصد)
ناتوانی بیمار برای مراقبت از خود (4/ 71 درصد)
کمبود وقت پرستاران (8/68 درصد)
بی سوادی و کم سوادی بیماران (6/ 68 درصد)
عدم پذیرش آموزش توسط بیمار (60 درصد)
کمبود بودجه برای آموزش بیمار (3/54 درصد)
از دیدگاه پرستاران عمده عوامل انگیزشی آموزش به بیمار شامل موارد زیر بودند:
وجدان کاری (9 /46 درصد)
شناخت و قدردانی از جانب مسئولین (8/ 43)
حقوق و دستمزد (7 /42 درصد)
این عوامل انگیزشی از دیدگاه مدیران شامل این موارد بودند:
پیشرفت و ارتقای شغلی (9/ 42 درصد)
علاقه به کار، نظارت و سرپرستی از جانب مسئولین (1/ 37 درصد)
شایان ذکر است که بین برخی متغیر های دموگرافیک با برخی موانع و عوامل انگیرشی ارتباط معنی داری وجود داشت.
نتیجه گیری صورت گرفته از این داده ها این بوده است که پرستاران و مدیران پرستاری در مورد اصلی ترین موانع مرتبط با بیمار و مرتبط با پرستار دیدگاههای مشترکی داشتند. ولی در مورد اصلی ترین موانع مرتبط با مدیریت اختلاف نظر داشتند. با توجه به هزینه، اثر بخش بودن آموزش به بیمار ضروری است. مسئولین امر با اتخاذ تدابیری همچون اختصاص بودجه کافی به امر آموزش که سبب برگزاری کلاس های آموزشی و جذب تعداد کافی نیروی پرستاری و برنامه ریزی موثر و نظارت تشویق مناسب پرستاران می گردد؛ در جهت رفع موانع آموزش به بیمار اقدام کنند.
منبع: مهدیه آرین، حامد مرتضوی، محبوبه طباطبایی چهر، ویدا طیبی، اکرم گازرانی، 1394. مقایسه عوامل انگیزشی و موانع آموزش به بیمار از دیدگاه مدیران و پرسنل پرستاری، نشریه آموزش پرستاری، سال چهارم، شماره 3.