در سال های اخیر با بهره گیری از اطلاعات دقیق علمی ـ که بر فناوری های جدید مانند سن سنجی دقیق بر پایه استفاده از نیمه عمر مواد رادیواکتیو و همچنین استفاده از ترمولومینسانس در کاوش های دیرینه لرزه شناسی و همچنین استفاده از تابش الکترون مبتنی است ـ شناخت از گسل های ایران با توسعه چشمگیر و قابل توجهی همراه بوده است. براساس نقشه های موجود از گسل های فعال ایران، حدود ۱۲۰ گسل مهم با طول بیش از ۳۰ کیلومتر در ایران داریم، اما بر پایه فناوری هایی مانند سن سنجی و تغییر مکان سنجی، فقط از حدود ۲۰ درصد این گسل ها اطلاعات دقیقی در اختیار است.
سازمان زمین شناسی آمریکا از سال ۲۰۰۷ برای کل کشور و برای گسل هایی که در یک میلیون و ۶۰۰ هزار سال گذشته (در دوره چهارم زمین شناسی) با زلزله ای به بزرگای ۶ یا بیشتر فعال شده اند، نقشه ای آماده کرده که به شکل برخط منتشر شده است. در این نقشه گسل هایی که طی یک میلیون و ۶۰۰ هزار سال، ۷۰۰ هزار سال، ۱۳۰ هزار سال، ۱۵ هزار سال و ۱۵۰ سال اخیر با زلزله ای در محدوده بزرگای عنوان شده فعال شده اند، به تفکیک مشخص شده اند. در کشور ژاپن از سال ۱۹۹۵ تا ۲۰۰۴ در یک برنامه ده ساله، سازمان زمین شناسی ژاپن ۹۸ گسل فعال ژاپن را به طور کامل شناسایی کرده است که در فاصله زمانی بین سال های ۲۰۰۵ تا ۲۰۰۷، ۵۷ گسل از مجموع این گسل ها بار دیگر به طور دقیق ارزیابی شده اند. اکنون برای همه این پهنه گسل ها، شناسنامه دقیق علمی وجود دارد؛ به گونه ای که بر این اساس گسل هایی که در مدت زمان مشخصی، لرزه یا زلزله ای با بزرگای ۶ یا بیشتر ثبت نشده و مدت زمان طولانی در سکوت لرزه ای بوده از نظر وجود پتانسیل رخداد مهم بعدی با دقت مورد بررسی و مطالعه قرار گرفته است.
در کشور ما این شناخت در بعضی پهنه ها مانند بخش هایی از گسل های شمال تهران، مشا و شمال تبریز وجود دارد، اما باید توجه داشت این شناخت ها دقیق و مستند نیست. همچنین به دلیل نبود مطالعات دقیق در این زمینه برای همه گسل های فعال ایران با این تفکیک علمی دقیق مانند آنچه در کشورهای آمریکا و ژاپن به آن اشاره شد، چنین شناختی وجود ندارد؛ بنابراین با توجه به این موضوع مهم ضرورت دارد با سرعت و سرمایه گذاری نیروی انسانی و مالی مناسب این مشکل را در کشور برطرف کنیم.
منبع:جام جم آنلاین(دکتر مهدی زارع , استاد پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله)