حفره های لایه ازن قابل ترمیم است/سازمان محیط زیست به تعهداتش عمل کرده است

هدف از این برنامه حفظ این لایه حیات‌بخش برای ما و نسل‌های آینده است.دراین باره دکتر یوسف رشیدی ، عضو هیئت علمی پژوهشکده علوم محیطی دانشگاه شهید بهشتی و کارشناس ستاد بهینه سازی مصرف سوخت ،گفت: ازن گازی است که از 3 اتم اکسیژن تشکیل شده است. این گاز در فاصله 15 تا 40 کیلومتری سطح زمین لایه ای فیلتر مانند تشکیل می دهد که از ورود اشعه خطرناک ماورای بنفش به درون جو زمین جلوگیری می کند.

ضخامت این لایه در صورت فشرده شدن فقط 2 تا 3 میلی متر است که بر فراز استوا ضخیم تر از قطبین زمین است. گازهای مخرب لایه ازن عمدتا از صنایع برودتی و سرد کننده ها، صنایع ابر و اسفنج سازی، بخش دفع آفات کشاورزی، سیستم های تهویه مطبوع، کپسول های اطفای حریق و حلال اسپری های پاک کننده قطعات الکترونیکی متصاعد می شوند و تا ارتفاع 40 کیلومتری صعود می کنند.

کارشناس ستاد بهینه سازی مصرف سوخت افزود: مهم ترین این مواد (کلروفلوئوروکربن ها) CFCها هستند. ترکیبات مشابهی که به طور کامل هالوژنه نیستند و در ترکیب آن ها هیدروژن هم وجود دارد مانند هیدرو کلروفلوئوروکربن ها (HCFC)ها، اثر تخریبی کمتری نسبت به CFCها و هالون ها بر لایه ازن دارند زیرا هیدروژن باعث کاهش زمان حضور آن ها در اتمسفر می شود.

وی تصریح کرد: هالون ها که در کپسول های آتش نشانی برای اطفای حریق به کار می روند هیدروکربن های هالوژنه هستند و قدرت تخریب لایه ازن آنها بسیار بالاست.  بنابراین از دیدگاه صنعتی، موادی ایده آل محسوب می شوند در حالی که پایداری آنها باعث دوام در اتمسفر و انتقال به استراتوسفر و در نهایت تخریب لایه ازن می شود.

دکتر یوسف رشیدی در باره عمل کردن ایران به پروتکل مونترال افزود: اگر به آمارها و اطلاعات مصرف مواد مخرب لایه ازن نگاهی بیاندازیم،متوجه خاهیم شد که در سال 1383نزدیک به 3471تن ترکیبات کلروفلوئوروکربن ،حدود 2169تن کربن تتراکلرید و386تن متیل کلروفور در ایران استفاده می شد ؛ اما بعداز اقداماتی که کشورهای عضو پروتکل انجام دادند، طبق اطلاعاتی که سازمان محیط زیست ایران منتشر کرد، این ارقام کاهش پیدا کرد تاجایی که ترکیبات تتراکلرید کربن از 2169تن در سال 83به مقدار 11تن در سال 85و بعدازآن مصرف این مواد به صفر رسید..همچنین استفاده از ترکیبات کلروفلوئوروکربن ها در سال  89به 21تن و در سال 91-93 هیچ گونه کاربرد و مصرفی ازآن نشده و به صفر رسیدند.

عضو هیئت علمی پژوهشکده علوم محیطی دانشگاه شهید بهشتی گفت: با این اتفاق ایران نشان داد که در این پروتکل  به تعهداتش عمل کرده و سازمان حفاظت از محیط زیست کار خود را به خوبی انجام داده است.اما نکته مهم این مسئله بحث جهانی آن است که باید کشورها دراین زمینه اقدامات موثری انجام دهند.

دکتر یوسف رشیدی در باره فعالیت های ستاد بهینه سازی مصرف سوخت برای نجات لایه ازن گفت: درستاد بهینه سازی مصرف سوخت تمرکز اصلی بر موضوع کاهش مصرف سوخت و انتشار آلاینده هاست .همانطور که می دانید برخی ترکیبات مخرب لایه ازن هم تاثیرگرمایشی و هم تخریبی لایه ازن  را دارند. گاز co2 که برگرمایش  زمین موثر است، از بحث هایی است که در ستاد بهینه سازی مصرف سوخت مورد توجه قرار گرفته است .همچنین عمده اقداماتی که در ستاد بهینه سازی مصرف سوخت انجام شده بیشتر درباره حمایت از شرکت های دانش بنیان در بحث کاهش مصرف انرژی است.

وی افزود: امیدواریم ستاد بهینه سازی مصرف سوخت بتواند در بخش حمایت از شرکتهای دانش بنیان که در بحث تولید ترکیبات جایگزین مواد مخرب ،به کارگیری و معرفی آنها به صنایع فعالیت می کنند، ایفای نقش کند.

دکتر یوسف رشیدی کارشناس ستاد بهینه سازی مصرف سوخت،در پاسخ به  اینکه آیا حفره های لایه ازن قابل ترمیم است یا خیر؟ به خبرنگار سیناپرس گفت : اگر کشورهای عضو کنوانسیون وین و پروتکل مونترال به تعهدات خود عمل کنند و مصرف مواد مخرب لایه ازن را طبق برنامه حذف کنند. چرخه طبیعی تشکیل ازن به حالت طبیعی خود بر می گردد و حفرات لایه ازن ترمیم می شود، البته در شرایط مناسب و مساعد دست کم 50 سال طول می کشد تا این حفره ها ترمیم شوند.

وی در خصوص بیماری های که با تخریب لایه ازن افزایش می یابد،توضیح داد: لایه ازن به عنوان سپر محافظ گیاهان، حیوانات و انسان ها در برابر تابش پرتو ماورای بنفش خورشید عمل می کند و از برخورد طول موج های کشنده آن به زمین جلوگیری می کند، اگر این تشعشعات توسط ازن جذب نشود و یا از حفرات ایجاد شده عبور کند، باعث آفتاب سوختگی، سرطان پوست و آب مروارید می شود و می تواند با تضعیف سیستم ایمنی بدن انسان، مقاومت آن را در برابر بیماری ها کاهش دهد و یا با تغییر DNA، باعث بروز سرطان پوست شود.

علاوه بر این، پرتو ماورای بنفش می تواند باعث کندی رشد گیاهان و صدمه به ساختار ژنتیکی موجودات زنده شود و در مزارع برنج با از بین بردن باکتری های تثبیت کننده نیتروژن باعث کاهش محصول شود. پرتو فرابنفش A توسط لایه ازن جذب نمی شود و در نتیجه به طور عمقی وارد پوست بدن و ایجاد پیری زودرس می شود. پرتو ماورای بنفش B، خطرناک ترین نوع این پرتوها می باشد که تا حد زیادی در اعماق آب نفوذ می کند و بنابراین می تواند فینوپلانکتون ها و سخت پوستان شناور در سطح دریاها را نابود کند. این موجودات اجزای اولیه زنجیره غذایی دریاها را تشکیل می دهند و به طور عمده در آب های قطب جنوب زندگی می کنند. با نابودی این موجودات که غذای اصلی ماهی های بزرگ تر هستند، نه تنها زنجیزه غذایی دریاها گسسته می شود بلکه انسان نیز به عنوان مصرف کننده نهایی، با کمبود غذاهای دریایی مواجه می شود.