به گزارش سیناپرس، جواد آقاجانی، رئیس دانشکده هنر و عضو گروه طراحی و ساخت طلا و جواهر دانشگاه علم و هنر یزد، با اشاره به مشخص نبودن جایگاه هنر صنعت زیورآلات در نظام آموزش عالی در نشست مجازی «طراحی زیورآلات و چالش های آموزش» که به همت پارک ملی علوم و فناوری های نرم و صنایع فرهنگی برگزارشد، عنوان کرد؛ تا کنون هدف گذاری مشخصی در دانشگاه ها و آموزش دانشگاهی در هنر صنعت جواهرسازی نشده است. با توجه به اینکه دانشگاه های نسل اول آموزش محور بودند، بیشتر به تدریس مباحث آموزشی پرداخته می شد؛ اما نسل دوم پژوهش محور هستند که ما در کشورمان مشکلات زیادی را در عملیاتی کردن آن تجربه کرده ایم. اما نسل سوم دانشگاه ها در راستای توسعه کارآفرینی شکل گرفت که هدف آن تقویت و تولید کارآفرینان است.
وی افزود: نسل چهارم دانشگاه ها به سمت توسعه صنعتی و ارتباط تنگاتنگ نهادهای آموزش عالی با صنعت یش رفته است؛ متاسفانه شورای عالی گسترش آموزش عالی تایید نکرده که کدام یک از این نسل های دانشگاهی قرار است توسعه و گسترش یابد.
به گفته مدیر گروه کارشناسی ارشد پژوهش هنر دانشگاه علم و هنر یزد، نزدیک به پنج سال پیش، دانشگاه هایی در مقطع کاردانی به آموزش و یادگیری هنر صنعت جواهرات پرداختند و سرفصل هایی را طراحی کردند؛ اما انتقاد وارده این است که هنوز جایگاه دقیق این رشته در نظام عالی مشخص نشده و اهداف معینی در سرفصل شورای عالی گسترش آموزش عالی برای آن درج نشده است؛ در حقیقت هنوز نمی دانیم که محصول نهایی باید به عنوان یک کالای صنعتی معرفی شود یا یک کالای هنری.
آقاجانی گفت: ابتدا باید این را بدانیم که در تولید جواهرات و زیورآلات به دنبال چه مولفه ای هستیم اینکه می خواهیم خلاقیت خود را توسعه دهیم یا تولیدات صنعتی خود را افزایش دهیم. در این شرایط است که می توانیم زیر شاخه های دقیقی برای آن تعیین کنیم، بنابراین هنوز نمی دانیم جایگاه این رشته در عرصه هنر است یا در صنعت. به هر حال باید بدانیم که آیا می خواهیم این رشته را صنعتی کنیم یا خیر اگر میخواهیم صنعتی کنیم سرفصل های باید به آن گنجانده شود که مربوط به صنعت است.
این مدرس دانشگاه، با اشاره به اینکه ایران ششمین کشور در استفاده از طلا و جواهر است، گفت: با توجه به مصرف زیاد کشور ما در استفاده از طلا و جواهرات، این موضوع اهمیت دارد که بتوانیم بخشی از بازار بزرگ طلا و جواهرات دنیا را در دست بگیریم. بی شک یکی از راه های توسعه بازار جواهرات در ایران، استاندارد سازی فضای آموزش در این عرصه است.
جای خالی ایده های خلاقانه
در ادامه این نشست، عماد ارغندی؛ مدرس دانشگاه آزاد اسلامی تهران جنوب و مدیر گروه طراحی صنعتی و مدرس دانشگاه علم و هنر یزد درباره اهمیت ایده پردازی در هنر صنعت زیورآلات گفت: از آنجایی که طلا، جواهر و در کل زیورآلات به نوعی محصول به حساب می آیند؛ همپوشانی های قابل توجهی با رشته طراحی صنعتی دارد و از این نظر هر ساله افراد بسیاری به این هنر و صنعت جذب می شوند. در واقع چه بپذیریم و چه نپذیریم طلا و جواهر کالا است و به همین دلیل باید در یک فرآیند صنعتی نسبت به طرحی آن اقدام کرد؛ اما با توجه به رویکردی که فضاهای آموزشی و دانشگاهی دارد، جای خالی خلاقیت ایده های جدید به شدت احساس می شود؛ در حالیکه همواره افرادی بودند که هم در بستری سنتی و هم در مدرن به فعالیت بپردازند اما کمتر شاهد توسعه فضاهای ایده پردازانه ای بودیم به گونه ای که به نوآوری منجر شد.
گردش طلا در ایران به سیصد تن در سال می رسد
ارغندی گفت: همواره مهارت آموزی های زیادی در بحث تولید جواهرات و زیورآلات شکل می گیرد و باید اذعان کرد که طلا و جواهر در ایران هم از نگاه کارآفرینی و هم از دیدگاه آموزشی قابل توجه است؛ بنابر آمارهای منتشر شده گردش طلا در ایران به سیصد تن در سال می رسد و ما در زمره معدود کشورهایی قرار داریم که دارای گنجینه های فاخر از طلا و جواهرات است و موزه های ارزشمند زیادی در این زمینه داریم.
مدیر گروه طراحی صنعتی دانشگاه علم و هنر یزد گفت: معادن طلای زیادی داریم که برخی از آنها در سال های اخیر مجوز بازگشایی دریافت کردند و جزو معادن طلای ویژه هم محسوب می شود. با در نظر گرفتن تمام موارد یاد شده، باید گفت طراحی طلا و جواهرات مولفه ای است که برای توسعه کارآفرینی و افزایش داد و ستد و بازارسازی باید بیش از گذشته عملیاتی شود.
این کارشناس افزود: از آنجایی که طلا و جواهر جزو آن دسته از کالاهایی است که به بانوان اختصاص دارد و اصلی ترین کاربران آن زنان و بانوان هستند، آن ها می توانند در تبلور این هنر در کشور حضور مستعد و فعالی داشته باشند.
به گفته ارغندی، امروزه طلا و جواهر دست به دست فناوری های جدید داده است و از زمره صنایع دستی تا حدی بیرون آمده و روندی متفاوت تری در تولید پیدا کرده است به طوریکه صنعتی تر شده است. اما برای بازار سازی نیاز اریم تا ببینیم که جایاه این کالاها در هرم خواستهها و نیازها کجاست.
این مدرس دانشگاه گفت: به اعتقاد من، طراح و متخصص کالاهای زینتی باید از جنبه های مختلف به طراحی این کالا نگاه کند؛ آن موردی که ما فقدان آن را در رشته زیورآلات میبینیم، این است که بیشتر به ظاهر و ریخت این کالا پرداخته می شود؛ البته که بخش قابل توجهی آن درست است؛ اما کمتر به هنر و رویکرد زیبایی شناسی آن پرداخته شده است.
وی در ادامه گفت: مهمترین اصلی که در بحث طراحی و ساخت زیورآلات انتظار داریم، این است که ارائه دهنده رویکرد زیبایی شناسی و هنری صنعت جواهرات باشد. همچنین دومین کارکردی که این صنعت در کشور ما دارد، این است که باید به عنوان یک کالای سرمایه گذاری به آن نگاه می شود.
گفتنی است؛ این نشست برخط در ذیل سلسه گفتار جایزه ملی زیور آلات و طراحی جواهرات ایرانی که از سوی پارک ملی علوم و فناوری های نرم و صنایع فرهنگی بر گزار می شود، در صفحه رسمی جایزه ملی زیورآلات ایرانی منتشر شد.
گزارش: مهتاب دمیرچی