انجمن ترویج علم ایران هرساله با هدف تشویق عموم به فعالیت علمی و زمینهسازی برای ارتقای بینش و تفکر علمی در جامعه، همزمان با روز جهانی علم در خدمت صلح و توسعه -۱۹ آبان- هفته ترویج علم را با همکاری سازمانها، نهادها و انجمنهای علمی و اجرای برنامههای مختلف برگزار میکند.
در ضمن این انجمن سالانه با انتشار فراخوانی از تلاشگران عرصه ترویج علم دعوت میکند تا با ارسال مدارک و مستندات مربوط به فعالیتهای خود که در زمینه ترویج علم انجام دادهاند، کاندیدای جایزه ترویج علم شوند.
منظور از ترویج علم، فعالیتهایی است که به وسیله آنها یافتههای علمی به گونهای بیان میشود که مورد فهم عامه مردم باشد.
به عبارتی دیگر، ترویج علم به مجموعهای از فعالیتها، روشها و رویکردهایی اشاره دارد که به دنبال مرتبط کردن علوم به گسترهای از مخاطبان است. دامنه اعتبار و اهداف برای ترویج علم بسیار گسترده است و همه موارد سرگرمیهای علمی، اطلاعرسانی، اختراعات جدید علمی، توانایی تشخیص شبه علم، همگانی کردن دانش علمی و گسترش فرهنگی علمی را در بر میگیرد و افراد یا سازمانهایی که در این راستا فعالیتی بیش از ۳ سال داشته باشند، میتوانند داوطلب دریافت جایزه ترویح علم شوند.
جایزه ترویج علم به منظور قدردانی از کوششهای مروجان علم و افراد و سازمانهایی است که در راستای ترویج علم در کشور تلاش میکنند. مدارک و مستندات داوطلبین که به دبیرخانه انجمن رسیده است، براساس شیونامه، در کمیته و کارگروههای جایزه ترویج علم مورد بررسی قرار گرفته و نهایتا برگزیدگان جایزه انتخاب و طی مراسمی، معرفی و از آنها تقدیر میشود.
به گزارش راه فناوری، این دوره از جایزه در شش بخش ترویج علم و رسانه، ترویج علم و ادبیات کودک، ترویج علم و انجمنها و نهادهای علمی، ترویج علم و بهداشت و سلامت، ترویج علم و آموزگاران مناطق کمبرخوردار، ترویج علم و محیط زیست برگزار گردید.
در مراسم اهدای بیست و دومین دوره جایزه ترویج علم که عصر دیروز برگزار شد بیانیه هیات مدیره «انجمن ترویج علم ایران»به مناسبت بیست و دومین دوره جایزه ترویج علم قرائت شد. در این بیانیه آمده است:
روز جهانی علم در خدمت صلح و توسعه، رویدادی جهانی است که از سال ۲۰۰۱ توسط یونسکو اعلام شده است. امسال(۲۰۲۱) بیستمین سالگرد روز جهانی علم در خدمت صلح و توسعه است و موضوع امسال این روز جهانی، آگاهی بخشیدن به جوامع درباره تغییرات اقلیمی و آب و هوایی است. نکته جالب، امسال بیستمین سال تاسیس انجمن ترویج علم ایران نیز هست و تقارن سالگرد تاسیس انجمن با این مناسبت جهانی، حکایت از درایت و آینده نگری بنیانگذاران انجمن دارد.
در سایت یونسکو آمده: تغییرات اقلیمی در حال تبدیل شدن به یک تهدید جدی برای زندگی میلیاردها نفر در کره زمین است. بنابراین، امسال بر روی “ساختن جوامع آماده برای تغییرات آب و هوا” تمرکز دارد. به خوبی روشن است که تمرکز بر برخی از جنبه های علمی کلیدی و راه حل های ممکن توسط علم، فناوری و نوآوری ضروری است، زیرا تغییرات آب و هوایی تهدیدی برای همه ماست و زمانی که تمام سیاره در معرض تهدید قرار می گیرد، تمام سیاره باید پاسخگو باشد.
اما اگر نیمی از بشریت به دانش مورد نیاز خود دسترسی نداشته باشند، راهحلهای جهانی غیرممکن خواهد شد. بیایید از پتانسیل علم باز استفاده کنیم – نه تنها برای محدود کردن تأثیر تغییرات آب و هوا، بلکه برای شکل دادن به جهانی عادلانه تر و صلح آمیزتر. زیرا ما با هم موفق میشویم یا شکست می خوریم، و نمی توانیم و نباید شکست بخوریم.
با این نگاه و با توجه به تحولات اجتماعی فزاینده و نیازهای نوین جامعه برای دریافت انواع خدمات و اطلاعات از یک سو و گستره غیرقابل اجتناب فضای سایبری که تمام زندگی بشر را تحتالشعاع قرار داده و ما از آن با عنوان انقلاب صنعتی چهارم و تحول دیجیتال یاد میکنیم، از سوی دیگر، شناخت ویژگیهای نسل جدید بر اساس پارادایمهای انقلابهای صنعتی با توجه به خصیصههایی مانند فناوری و ابزار، مخاطب و ذینفع، مأموریت و چشمانداز و زیرساخت و منابع ضروری بوده و بیانگر اهمیت تغییر نگرش و عملکرد بدنه علمی کشور به سمت ترویج دانش خود برای ایفای نقش موثر خود در این دوران است.
اگر باور داشته باشیم که بهرهگیری از پتانسیل علم باز ضروریست و نقش هر یک از افراد جامعه در رویارویی با مشکلات تغییرات اقلیمی و تغییر شرایط بسیار مهم است؛ میپذیریم که در اکوسیستم جهانی امروز، نهادها و سازمانهای پویا با کارکردهای علمی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی برای ارائه خدمات تاثیرگذار، باید بستر مشارکت سازندهای را برای تمامی ذینفعان (درون سازمانی و برون سازمانی) در فضای فیزیکی و سایبری فراهم کنند و در نقش مدیر جریان ارزش (جریان داده، جریان دانش، جریان محتوا و …) در راستای عمومی سازی دانش عمل نمایند. با توجه به تغییرات اکوسیستم جهانی متأثر از انقلاب صنعتی چهارم، باید برای استمرار حیات و توسعه و افزایش اثربخشی خود، نگرش و عملکردشان را تغییر دهند و با شناسایی مجدد داراییها، ارزشها، فلسفۀ وجودی و منطق کارشان مبتنی بر ترویج و اشاعه دانش، برای همنواسازی و خلق و تبادل ارزشها با ذینفعان، بهخصوص منابع و ذینفعان بیرونی خود، اقدام کنند.
بنابراین انتظار میرود اهمیت بیشتری به ترویج دانش در ساختارهای سازمانی خود بدهند، در راه ساخت شبکههایی بزرگتر از نهادهای فعال در حوزۀ ترویج علم بکوشند و از طریق این شبکهسازی تجارب خود را در اختیار دیگران قرار دهند و زمینهای برای انباشت تجارب فراهم آورند. داشتن شبکهای منسجم با حضور اکثریت فعالان و دغدغهمندان ترویج علم، به یکپارچگی فعالیتها، جلوگیری از هدر رفت منابع انسانی و اجتماعی در انجام کارهای تکراری و امکان الگوبرداری از تلاشهای موثر کمک شایانی خواهد نمود، چراکه با گسترش دانش و آگاهی بخشی عموم مردم که تنها با ترویج علم محقق میگردد، میتوان برای محدود کردن تأثیر تغییرات آب و هوا و شکل دادن به جهانی عادلانه تر و صلح آمیزتر امیدوار بود.
اکنون وقت آن رسیده که مدیران و متخصصان، با توجه به اهداف روز جهانی علم در خدمت صلح و توسعه که تقویت آگاهی عمومی از نقش علم برای دستیابی به جوامع صلح آمیز و پایدار، ترویج همبستگی ملی و بینالمللی برای علوم مشترک بین کشورها، تجدید تعهد ملی و بینالمللی برای استفاده از علم به نفع جوامع بشری و جلب توجه به چالشهای پیش روی علم در افزایش حمایت از تلاشهای علمیست، برای کاستن شکاف فزاینده میان نهادها و افراد تولیدکنندۀ علم از یکسو و عموم شهروندان، سیاستگذاران، نهادهای دولتی، سازمانهای مردمنهاد و همۀ مصرفکنندگان علم از سویدیگر تلاش کرده و برای ترویج و گسترش دانش سازمانیشان به نقش تعیین کننده ذینفعان و عموم مردم توجه ویژه نمایند چون افراد اهل دانش میدانند که چگونه باید با این تهدید مقابله کنند و چطور سیاره زمین را از نابودی نجات دهند.
در سال ۱۴۰۰، همانند سال گذشته، رویداد ترویج علم در فاصله زمانی برگزاری مراسم حضوری بزرگداشت روز جهانی «علم در خدمت صلح و توسعه» و اختتامیه و بیست و دومین دوره اهدای جایزه ترویج علم، به مدت ۶ هفته و از ۱۹ آبان تا ۲ دیماه ۱۴۰۰ به کوشش انجمن ترویج علم ایران برگزار شد. در تمام روزهای این ۶ هفته، با بهرهگیری از امکانات فضای مجازی و از طریق نشستهای آنلاین، هر روز هفته را به موضوعی اختصاص دادیم تا بتوانیم برای تحقق بیشتر ترویج علم، عملکرد موثرتر و متمرکزتری داشته باشیم.
هیأت مدیره انجمن ترویج علم ایران امسال نیز با اعتقاد راسخ به اهمیت نقش علم در زندگی مردم، تلاش نموده تا با برگزاری رویدادهای متعدد و متنوعی در رویداد ترویج علم و برگزاری بیست و دومین دوره جایزه ترویج علم و یاری اندیشمندان و علاقهمندان به توسعه علمی کشور، زمینه تسهیم یافتههای علمی را فراهم آورد و با ارتقای علم و آگاهی اخلاق مدار و صلح جویانه، نقش خود را به عنوان یکی از حلقههای دستیابی به جهانی بهتر، ایفا نماید.