همه گیری کرونا که آغاز شد، دانشگاه ها چاره ای جز تعطیلی کلاس های درس نداشتند. نرم افزارهای آموزشی داخلی اسم و رسم داری هم وجود نداشت تا بتواند نیاز آموزش آنلاین دانشجویان را فراهم کند. در چنین شرایطی تعدادی از شرکت ها دست به کار شدند و اپلیکیشن ها و اپ های مختلفی را روانه بازار کردند تا نیاز دانشجویان را برآورده کنند. اما این که تا چه اندازه موفق عمل کرده اند، موضوعی است که با حمید رضا کریمیان، کارشناس آی تی گفت و گو کردیم.
افزایش نرم افزارها، حمایت ها را کاهش می دهد
به گزارش سیناپرس، حمید رضا کریمیان، کارشناس آی تی درباره شکل گیری نرم افزارهای آموزشی در کشور و لزوم حمایت از آنها می گوید: احساس نیاز به وجود نرم افزارهای آموزشی آنلاین مانند «دان» یا «اسکای روم» در جامعه امروز از اهمیت بالایی برخوردار است و به ویژه دانشگاه آزاد اسلامی با تمرکززدایی به دنبال این بود که نرم افزاری اختصاصی برای دانشجویان خود داشته باشد. اما این تکثرگرایی کمی مشکل زا می شود.
به گفته او، در یک سال گذشته حدود 15 اپلیکیشن کنفرانسی ایرانی روی کار آمده اند و هر کسی توانایی آن را در خود مشاهده کرده، یک نرم افزار آموزشی ارائه داده است فارغ از این که به زیرساخت ها و کارکرد مناسب آن توجه داشته باشند. با ایجاد این بحث تکثر نرم افزارهای آموزشی، امکان حمایت را از بین می برد. درواقع این حجم بالای نرم افزارها زمانی مفید است که هدف بی پایان باشد و تولیدکننده بعدی بتواند جای قبلی وارد عرصه شده و وضعیت را بهبود بخشد.
اما او اشاره می کند زمانی که نیاز جامعه به وضوح بیان می شود، ایجاد رقابت بین تولیدکنندگان نرم افزارهای آموزش مجازی در چنین فضایی تنها باعث شده منابع و امکانات مالی بین آنها تقسیم شود و همه اپ های ایران موجود در کشور روی هم رفته به اندازه «اسکایپ» که سرورهای مختلفی در دنیا دارد، نمی توانند پاسخگو باشند. این اتفاق دقیقا برای پیام رسان های داخلی نیز رخ داد و در مدتی کوتاه، پیام رسان های متعددی طراحی شدند. بنابراین اگر تعداد اپ ها کم تر باشد، حمایت بهتر و قابل قبول تری از آنها صورت می گیرد.
دانش فنی در اولویت قرار می گیرد
این کارشناس آی تی اشاره می کند که نکته بعدی در این میان، بحث بار ترافیکی است. تصویر و به طورکلی، زمانی که محتوای مولتی مدیا شامل صوت و تصویر می خواهد منتقل شود، و تکنولوژی بسیار بالایی دارد و نرم افزارهای مختلفی قابلیت پخش زنده را ارائه می دهند اما هیچ کدام از آنها نمی توانند با اینستاگرام رقابت کنند.
به گفته او، در این میان، مهم ترین بحثی که مطرح می شود، علاوه بر جذابیت کار، توانایی دانشی و فنی اینستاگرام در پیاده سازی در پیاده سازی این ارتباطات صوتی و تصویری هم اهمیت دارد که با کم ترین تأخیر و خطا های مختلفی روی هر کدام از این موارد فعالیت می کنند. این فناوری علاوه بر دانش بالا، سخت افزار قدرتمندی هم می طلبد و هر فردی که ارائه دهنده این پیام تصویری می شود، بار و فشار سرورها به شدت بالا می رود.
به عنوان مثال، اگر بخواهیم با 5 اپلیکیشن ارتباط تصویری و کنفرانسی در ایران حمایت کنیم، باید میلیاردها تومان هزینه سرورهای زیرساخت شود و دیتا سنتر بالا بیاید و نگهداری شود و کاربران هر کدام از آنها که افزایش یافت، دیگر قادر به ارائه فناوری به شکل مناسب نخواهند بود.
اپ ها تقسیم بندی شده کار نمی کنند
کریمیان در ادامه می گوید: دانشگاه آزاد جامعه آماری خوبی حدود 600 هزار نفر دارد و با بررسی های اولیه و حجمی که موردنیاز دارد، نرم افزاری را توسعه می دهد، بدون توجه به این مسئله که هر استاد یک گفتگو حساب می شود و همزمانی این گفتگوها خارج از توان سخت افزاری و فنی آن است.
او عنوان می کند: درواقع دستیابی به دانش فنای آن چند سالی زمان می برد اما دانشجو در این زمان به آن نیاز دارد بنابراین، دانشجویان روی نرم افزارهای مختلف مانند اسکایپ، تلگرام، واتساپ و غیره تقسیم می شوند. برای موفقیت در این مسیر دو اتفاق باید رخ دهد؛ یکی این که یک کارگروه تخصصی برای این کار شکل گیرد و تیم دانشی قدرتمندی مطالعه کند و تقسیم کار صورت گیرد که اگر اپ ها با اهداف تعریف شده فعالیت کنند به عنوان مثال، یک اپ آموزشی، یک اپ دوستانه یا کنفرانسی تنها در زمینه فعالیت تعریف شده برای آن پیش رود.
اما این اتفاق نمی افتد و اپ ها در حوزه های مختلف وارد می شوند و از آنجایی که دانش لازم را ندارند نمی توانند خدمات مناسب و باکیفیتی را ارائه کنند. از قوی ترین ها در این زمینه «اسکای روم» است اما باز هم نتوانسته در قالب یک کلاینت خدمات ارائه دهد و تحت وب کار می کند.
دانشگاه آزاد موفقیت نسبی داشته است
این کارشناس آی تی عنوان می کند: آمار تئوری که از سوی دانشگاه آزاد ارائه می شود، نسبت به داشته هایی که داریم، با توجه به محدودیت زمان و فشاری که در برهه همه گیری کرونا وجود داشت، قابل قبول است. مجموعه ای مانند دانشگاه آزاد اسلامی با این حجم بالای دانشجو نمی توانست آموزش را در مواجهه با کرونا تعطیل کند و باید در دسترس قرار می گرفت.
به گفته او، با درنظر گرفتن این شرایط، «دان» به خوبی توانست خودش را نشان دهد اما درواقع، فشاری که روی نرم افزار آموزشی «دان» است، فشار واقعی نباشد چرا که در حال حاضر، بسیاری از واحدها بحث های آموزشی خود را روی پلتفرم های مشابه منتقل کرده اند تا سوریس دهی به تعداد کم تری از دانشجویان راحت تر انجام شود.
کریمیان اشاره می کند: این نرم افزارهای آموزشی تا حد توان روی بار دانشی خود کار کرده اند و طراحی های صورت گرفته نیاز آموزش را برطرف کند، از نظر معماری، نتوانسته اند در سرویس دهی همزمان به تعداد زیادی کاربر، موفق عمل کنند. ارائه سرویس های همزمان در نرم افزارهای آموزشی حرف اول را می زند و اگر ادعایی وجود دارد، باید در این زمینه ارائه شود تا موفقیت نرم افزار مورد ارزیابی قرار گیرد.
مهندسان داخلی شاهکار کرده اند
او می گوید: پخش زنده در امر نرم افزاری تکنولوژی بسیار هایتکی است. به طورکلی، انتقال دیتا در دنیا تکنولوژی پیشرفته ای محسوب می شود و این دانش را در اختیار کشورهای جهان سومی قرار نمی دهند و مهندسان و محققان ایرانی در این زمینه به هر فناوری ای که دست پیدا کرده اند، داخلی بوده و خودشان به آن دست پیدا کرده اند.
در این زمینه ها، دانش کاملا قفل است و حتی مقالات سال های پیش شرکت های بزرگ و پیشرفته دنیا هم در اختیار نیست بنابراین می توان گفت تمام فعالیت هایی که مهندسان ایرانی در این زمینه ها انجام می دهند، به نوعی آزمون و خطاست و با در نظر گرفتن این محدودیت ها، کاری که مهندسان داخلی ما انجام داده اند، شاهکار بوده است. این که توانسته اند ارتباطی را برقرار کنند و تصویر رفت و برگشت دارد، به رغم تمام خطاهایی که در این بین وجود دارد، یک هنر است و کاملا بدون اتکا به دانش هایتک دنیا صورت گرفته است.
او به سیناپرس می گوید: غیر از چین، روسیه و آمریکا، کشور دیگری وارد این حوزه نشده و مهندسان ایرانی جسارت بالایی به خرج داده اند که وارد بحث انتقال داده شده اند. هیچ کدام از کشورهای اروپایی به دلیل عدم توانایی لازم، وارد بحث پیام رسان ها، انتقال داده و بیگ دیتا نمی شوند و هزینه و فرصتی که باید برای آن صرف کنند، برای آنها به صرفه نیست. اما ما به دلیل نگرانی از خروج دیتا از کشور و مباحث امنیتی سعی کرده ایم وارد این بحث شده ایم و تنها کشورهایی چون چین و آمریکا توانسته اند ورود پیدا کنند.
به گفته او، با تمام اتفاقات خوبی که افتاده، ضعف کار اینجاست که کار جهادی و قدرتمند شروع شد و حرکت کرد و اپلیکیشن ها وارد شدند اما تبادل اطلاعات و دانش صورت نگرفت و خروجی کار مشخص نشد که حمایت های لازم از آنها انجام شود. در این زمینه هم شرکت های خصوصی برای ورود ریسک نکردند و میدان در اختیار شرکت های خصولتی از قبیل دانشگاه آزاد قرار گرفت که اینها هم با محدودیت هایی مواجه بودند؛ به عنوان مثال، تنها بخشی از درآمد خود را می تواند به این حوزه تزریق کند. به همین دلیل است که بیشترین حجم مهاجرت ها را محققان و دانشمندان حوزه بیگ دیتا تشکیل می دهند و افرادی که توانایی در این زمینه ها دارند، جای کار نداشته و به فکر مهاجرت می افتند.