کد خبر : 55717 شنبه 28 اسفند 1395 - 10:40:22
لاک‌پشت-گوش-قرمز-نخرید

حیواناتی که مورد سوء‌استفاده سودجویان قرار می‌گیرند

لاک‌پشت گوش قرمز نخرید

سیناپرس: کلینیک تخصصی حیات‌وحش پارک پردیسان امسال نیز مانند سال‌های گذشته میزبان جمع کثیری از حیوانات مظلوم و بی‌زبان بود.

یگان حفاظت از محیط‌زیست هر ساله در روزهای آخر سال جمع کثیری از لاک‌پشت‌های گوش قرمز، لاک‌پشت‌های برکه‌ای، سمندرها و بسیاری دیگر از حیوانات را بدین مرکز منتقل می‌کند. حیواناتی که خیلی راحت با نادیده گرفتن قوانین و تنها به منظور کسب درآمد مورد سوء‌استفاده سودجویان قرار می‌گیرند، حیواناتی که ناآگاهی مشتریان وضعیتی تاسف‌بار را برایشان رقم خواهد زد. پاشیدن اکلیل و رنگ شدن به منظور جلب توجه مشتری تنها نمونه‌های ناچیزی از نادیده گرفتن اندک حق حیات این حیوانات بی‌زبان است که متاسفانه نتیجه‌ای جز مسمومیت و تلفات گسترده ندارد.

می‌دانید که چه می‌خرید؟

لاک­ پشت‌های گوش قرمز یکی از متداول­ ترین حیوانات خانگی وارداتی هستند که در بسیاری از مراکز خرید و فروش حیوانات خانگی و آکواریومی­ ها خرید و فروش می­شوند. این لاک ­پشت‌های کوچک و دوست­ داشتنی که در بسیاری مواقع نه­ تنها کودکان بلکه حتی بزرگسالان را نیز تحت­ تاثیر قرار می­دهند، اغلب چنان بی­خطر و مظلوم جلوه می­کنند که خریداران در برابر سودای نگهداری از آن‌ها حتی اندک تعمقی نیز نمی­کنند. کم نیستند والدینی که علاقه دارند کودکانشان در غوغای شهرهای شلوغ امروزی تجربه ملموس و ماندگار تماس با جهان زنده و طبیعت را بیاموزند. روح جستجوگر و غریزه طبیعت­ دوست کودکان ما در طلب لمس دنیای جاندار آن هم ورای صفحات تلویزیون و کامپیوتر است اما سوال اینجاست که انتخاب والدین تا چه اندازه بر مبنای آگاهی و شناخت از طبیعت حیوانات است؟

 

علی عمارلویی، مدیر مسوول کلینیک تخصصی پارک پردیسان در این زمینه به سیناپرس می‌گوید: «عفونت‌های باکتریایی از جمله موارد شایعی است که باعث تورم، پف‌کردگی و گاهی نیز ترشحات سفید در چشم‌های این لاک­ پشت‌ها می­شود. این عفونت معمولاً از طریق آنتی­ بیوتیک‌ها قابل درمان است اما عفونت‌ها گاهی می­تواند برای انسان مشکل­ ساز باشد. یکی دیگر از بیماری­های شایع در این لاک­ پشت‌ها عفونت­های ناشی از باکتری‌های گرم منفی است. این بیماری که یکی از علائم آن در لاک­ پشت‌ها پرهیز از غذا خوردن است، نیاز به درمان سریع دارد. ذات­ الریه، نرم شدن عفونی لاک، مسمومیت­ های خونی، کمبود کلسیم و ... همه از جمله موارد قابل‌تعمق است. لاک­ پشت گوش قرمز موجودی همه ­چیز خوار است. در دوران جوانی اغلب گرایش به گوشتخواری دارد و منبع تغذیه­ اش نیز شامل حشرات، کرم‌ها، بچه قورباغه، ماهیان کوچک و حتی لاشه سایر موجودات می­شود. در حالی که لاک­ پشت‌های بالغ بیش‌تر رژیم گیاهخواری دارند و در صورت امکان از خوردن گوشت نیز پرهیز نمی­کنند. لاک ­پشت‌های بالغ به واسطه جثه، توانایی گاز گرفتن و پوسته محکم لاک­شان از شکارچیان باک ندارند. البته لاک­ پشت‌های جوان­تر به مراتب آسیب­ پذیرتر هستند اما جالب است که بدانید آن‌ها نیز اگر توسط یک ماهی بزرگ بلعیده شوند، نفس خود را نگه داشته و سپس گاز محکم و دردناکی از معده ماهی می­گیرند. چنانچه ماهی در نهایت مجبور به قی کردن شده و بچه لاک­ پشت‌ها این چنین دوباره به محیط برمی­گردند.»

یک درنگ کوتاه

لاک­ پشت‌ها خانواده ­ای موسوم به مَپ (Map Turtle) دارند که اعضاء این خانواده را اغلب تحت عناوینی همچون لاک­ پشت‌های برکه­ ای یا لاک­ پشت‌های تالابی می­شناسند . یکی از شناخته ­شده­ ترین اعضاء این خانواده گونه موسوم به لاک ­پشت گوش قرمز یا رِد اِسلایدر با نام علمی (Trachem scripta elegans) است که این روزها به عنوان گونه ­ای غیربومی و مهاجم بلای جان بسیاری از آبزیان بومی شده. لاک سبز رنگ و لکه قرمز نواری که در طرفین صورت و پشت چشم‌های این خزنده دیده می­شود، از مشخصات بارز برای شناسایی لاک­ پشت‌های گوش قرمز است.

این لاک­ پشت­، زیرگونه اسلایدرهای برکه ­ای یا همان (Trachemys scripta) و نوعی لاک­ پشت نیمه ­آبزی است. اسلایدرهای برکه ای سه زیرگونه شناخته­ شده دارند که زیرگونه موسوم به گوش قرمز آن در سرتاسر جهان به عنوان حیوانی اهلی و خانگی خرید و فروش می­شود. لاک ­پشت‌های گوش قرمز بومی جنوب آمریکا و شمال مکزیک هستند اما حضور آن‌ها در سایر مناطق به واسطه معرفی و رهاسازی­ های گسترده توسط عوامل انسانی بوده . این لاک­ پشت‌های کوچک و دوست­ داشتنی که البته هواخواهان زیادی هم دارند، اغلب زیاد زنده نمی­ مانند اما آن‌هایی که به حیات خود ادامه می­دهند، مقاوم­تر هستند و به سرعت نیز رشد می­کنند چنانچه پس از مدتی برخی از خریداران از همه جا بی­خبر آن‌ها را در نزدیک‌ترین برکه­ محل سکونت رها می‌کنند. فاجعه محیط‌زیستی نیز از همین‌جا شروع می‌شود. گونه­ ای غیربومی با زادآوری بالا که از دو سالگی و در هر سال حدود دو تا سه بار تخمگذاری می­کند، از بسیاری جهات برای گونه­ های بومی خطرناک است.

یکی از ۱۰۰ گونه فوق‌مهاجم

لاک­ پشت‌های گوش قرمز نام خود را از نوار قرمز رنگ پشت چشم که از هر دو طرف صورت قابل رویت است، گرفته­ اند. به این لاک ­پشت‌ها رِد اسلایدر نیز گفته می­شود. ریشه این نام (Slider) را نیز باید در خصلت اعضای این خانواده و قابلیت سر خوردن سریع آن‌ها از صخره ­ها به داخل آب جستجو کرد.

اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت و منابع طبیعی (آی‌یو‌سی‌ان) لاک­ پشت‌های گوش قرمز را در فهرست ۱۰۰ گونه فوق مهاجم جهان قرار داده. در تهیه این فهرست دو معیار اساسی در نظر گرفته شده: نخست معرفی گونه­ های مهاجمی که تاثیرات جدی بر تنوع­ بیولوژیکی و یا فعالیت‌های انسانی داشته باشند. دوم گونه ­هایی که بتوانند به خوبی تصویرگر موضوعات مهم و جاری ناشی از تهاجم ­های بیولوژیکی باشند. طول لاک اعضاء این خانواده در برخی از گونه­ ها بین ۳۰ تا ۴۰ سانتی‌متر اما اغلب به طور متوسط ۱۲ تا ۲۰ سانتی‌متر است.

گوش قرمزها بین ۲۰ تا ۳۰ سال عمر می­کنند. در برخی موارد نادر طول عمر آن‌ها به ۴۰ سال هم رسیده. این لاک ­پشت‌ها جزء موجودات خونسرد یا (Poikilotherm) هستند چرا که درجه­ حرارت بدن آن‌ها به شکل قابل ملاحظه ­ای متغیر و تابع شرایط محیطی است. این واژه از نظر لغوی متضاد خون گرم یا (Homeotherm) است. آن‌ها در محیط­زیست طبیعی خود به طور مداوم از آب خارج شده و حمام آفتاب می­گیرند و دلیل این مساله نیز حفظ درجه­ حرارت بدن و گرم شدن جانور است. اگر درجه حرارت بدن آن‌ها به پایین­ تر از ۲۱ درجه سلسیوس برسد، سایر عملکردهای طبیعی از جمله گوارش و دفع به طور کامل متوقف خواهد شد.

لاک ­پشت گوش قرمز نه­تنها گونه بومی کشور ما ایران نیست بلکه در واقع یک گونه مهاجم محسوب می­شود. گوش قرمزها که به سرعت خریداران از همه­ جا بی­خبر را شیفته کوچکی و نقش و نگارهای زیبایشان می­کنند، یک گونه وارداتی هستند که زیستگاه اصلی­شان از شمال دره می­سی­سی­پی آغاز شده و تا جنوب خلیج امتداد پیدا می­کند. دره ­های تنسی و رودخانه کامبرلند، جنوب شرقی کنتاکی و جنوب غربی ویرجینیا تا شمال­شرقی آلاباما نیز جزئی از محدوده پراکنش گسترده این موجود هستند. تاکنون ده­ها میلیون از لاک­ پشت‌های گوش قرمز در سرتاسر جهان به عنوان حیوان خانگی به فروش رسیده­ اند. نتیجه چنین خرید و فروش‌های گسترده­ ای معرفی یک گونه غیربومی به زیستگاه ­های مختلف در جهان است.

سوال اینجاست که چنین معرفی­ های انسان­ محوری آیا بر غنای زیستی اکوسیستم‌های مقصد افزوده­­ یا در عمل تنها باری را بر دوش آن‌ها تحمیل کرده­­؟ در مورد این گونه خاص شواهد مستندی در دست است که نشان می­دهد متاسفانه سایر لاک ­پشت‌های محلی و بومی به شدت از حضور آنها در زیستگاه­ های خود آسیب دیده ­اند. علاوه بر این تحقیقات نشان می­دهد که لاک ­پشت‌های گوش قرمز می­توانند ناقل بیماری سالمونلا باشند. سالمونلا یکی از شایع­ترین مسمومیت‌های غذایی حاصل فعالیت باکتری‌های گرم منفی است که اغلب تخم پرندگان را آلوده می­کند و در اثر حرارت و پختن از بین می­رود. تماس با برخی از دوزیستان نظیر لاک ­پشتهای گوش قرمز نیز می­تواند این بیماری را به انسان منتقل کند.

بسیاری از کشورها نظیر استرالیا در حال حاضر قوانین بسیار سخت­گیرانه ­ای جهت ممنوعیت واردات این جانور وضع کرده­ اند. با این وجود تاثیرات منفی ناشی از حضور آن‌ها در ظرف سال های گذشته به حدی بوده که باعث شده جمعیت‌های پراکنده­ و نسبتاً پایداری در جنوب شرقی کوئینزلند تشکیل شود. از آنجایی که این گونه در کشور ما نیز طرفداران زیادی دارد لذا متخصصان هشدار می­دهند که خریداران می­ بایست حتماً از رهاسازی آن‌ها در برکه­ ها و دریاچه­ های آب شیرین و ... به شدت خودداری کنند. لازم به یادآوری است که این گونه با گازهای دردناک خود می­تواند خطری بسیار جدی برای دیگر هم­نوعان بومی تلقی شود.

چرا مهاجم؟

تحقیقات نشان می­دهد که لاک ­پشت‌های گوش قرمز قدرت سازگاری بسیار بالایی با محیط‌های جدید دارند. مهم‌تر از آن خصلت خواب زمستانی آن‌ها است که در زیستگاه اصلی نوعی ضرورت برای بقا تلقی می­شود اما در مقابل به آن‌ها اجازه می­دهد که در دیگر زیستگاه ­ها زمستان‌های معتدل را راحت­ تر پشت سر بگذارند. لاک­ پشت گوش قرمز اغلب در زیستگاه­ های آب شیرین یافت می­شود اما این جاندار حتی آب‌های شور و بدمزه را نیز تحمل می­کند بنابراین راه ­آب های ساحلی می­تواند به راحتی جزئی از قلمرو آن‌ها باشد. این لاک ­پشت‌ها همه ­چیز می­خورند از ماهی گرفته تا قورباغه و حشرات. حتی گزارشاتی از حمله آن‌ها به اردکها نیز ارائه شده که به طور مشخص تاکیدی است بر خصلت تهاجمی و خجالتی نبودن آن‌ها در مقایسه با گونه­ های بومی بالاخص در ایران که چنین خصایصی ندارند.

تحقیقات نشان می­دهد که با توجه به زمان طولانی که از معرفی این گونه در اکثر زیستگاه­ های جهان (اروپا ، آسیا و استرالیا) گذشته و با توجه به قدرت سازگاری بالا متاسفانه اغلب آن‌ها توانسته­ اند در زیستگاه‌های جدید، جمعیت‌های پایداری تشکیل دهند. این لاک­ پشت‌ها بسیار جسور و بی­ باک هستند و رقابت آن‌ها بر سر غذا اغلب منجر به شکست طرف مقابل خواهد شد. علاوه بر این جثه بزرگ‌تر آن‌ها در برابر گونه­ های بومی خود مزیتی غیرقابل انکار است. توانایی تخم­ریزی لاک­ پشت‌های گوش قرمز ماده بسیار بیش‌تر از لاک ­پشت‌های بومی و محلی است نه­ تنها به این خاطر که جثه آن‌ها بزرگتر است بلکه بیش‌تر به این خاطر که لاک­ پشت‌های نر بومی اغلب آن‌ها را ترجیح می­دهند.

علاوه بر این لاک ­پشت‌های گوش قرمز می­توانند معرف بسیاری از پاتوژن‌ها یا عوامل بیماریزا به زیستگاه­های جدید باشند. حتی لاک­ پشت‌های آکواریومی نیز می­توانند عوامل بیماریزای سایر کشورهای مبدا را به زیستگاه ­های جدید وارد کنند. به گفته متخصصان این مساله نیز در نوع خود فاجعه بزرگتری است. مسئولیت ­پذیری خریداران و پرهیز از رهاسازی این لاک­پشت‌ها در زیستگاه­های جدید حتی برکه ­های کوچک می­تواند کمک بسیار بزرگی در راستای حفاظت از گونه­ های بومی بالاخص در کشور ما باشد.

 

گزارش : فرناز حیدری، کارشناس ارشد مهندسی محیط‌زیست

 

 

 

نظرات شما

[کد امنیتی جدید]