کد خبر : 55705 شنبه 28 اسفند 1395 - 09:27:30
در-نوروز-حافظ-میراث-فرهنگی-باشیم

توصیه هایی برای حفاظت از آثار تاریخی در سفرهای نوروزی

در نوروز حافظ میراث فرهنگی باشیم

سیناپرس: آثار باستانی در طول تعطیلات نوروز با حجم وسیعی از بازدیدکنندگان رو به رو می شوند که این موضوع می تواند تبعاتی نامطلوب در پی داشته باشد. در این میان مواردی خاص و ویژه وجود دارد که به کار بستن آن ها می تواند راهگشا باشد.

تعطیلات نوروزی را می توان یکی از شلوغ ترین دوره های سال در زمینه بازدید از آثار تاریخی و ابنیه باستانی دانست و در این روزها افراد زیادی به موزه ها و سایت های مختلف میراث فرهنگی مراجعه می کنند که این موضوع اگرچه بسیار مطلوب و با ارزش محسوب می شود اما می تواند آسیب ها و خطراتی را نیز در پی داشته باشد. به خاطر داشته باشید آثار تاریخی و میراث فرهنگی هر کشور را می توان ارزشمند ترین گنجینه یک ملت دانست که انعکاس دهنده فرهنگ، هنر و تاریخ یک کشور هستند و این آثار عمدتا دارای چندین سده قدمت بوده و نیازمند توجه و حفاظت خاصی هستند که این فشار بیش از حد روزهای عید نوروز می تواند سبب آسیب دیدگی آن ها شود.

آثار تاریخی و میراث فرهنگی هر کشور را می توان ارزشمند ترین گنجینه یک ملت دانست که انعکاس دهنده فرهنگ، هنر و تاریخ یک کشور هستند و این آثار عمدتا دارای چندین سده قدمت بوده و نیازمند توجه و حفاظت خاصی هستند.

لازم به یاداوری است که ماهیت آثار باستانی و تاریخی به گونه ای است که صدمات وارد شده به آن ها جبران ناپذیر بوده و حتی در صورت مرمت شدن؛ باز هم بخشی از ماهیت و اصالت آن ها از بین خواهد رفت. برای اجتناب از بروز این مشکلات، توصیه هایی به ظاهر ساده وجود دارد که با به کار بستن آن ها می توانید در حفظ میراق فرهنگی و آثار تاریخی کشور خود سهیم باشید.

از ازدحام جمعیت اجتناب کنید

همانطور که گفته شد؛ روزها مرتبط با تعطیلات عید نوروز را می توان اوج بازدید های انجام شده از آثار تاریخی دانست. این موضوع سبب می شود که بار ترافیک انسانی در این آثار بیشتر از حالت عادی باشد. بدون شک، هیچ کس دیدار از آثار باستانی را که مستلزم صرف دقت و توجه بالا با هدف دیدن ظرایف و هنرهای به کار رفته در این ابنیه هستند را در شرایط شلوغ و پر سر و صدا دوست ندارد. از سوی دیگر این تعطیلات فرصتی ایدهال برای خانواده ها و افراد مختلف محسوب می شود تا در حین سفرهای نوروزی خود، از آثار تاریخی نیز دیدن کنند. سعی کنید برای بازدید خود از این آثار به گونه ای برنامه ریزی کنید که از ساعات اوج شلوغی اجتناب کرده و بتوانید با خیال راحت و در آرامش از این محوطه ها دیدن کنید. ساعات اولیه صبح، ساعات ظهر و پس از ناهار تا پیش از عصر  و غروب آفتاب را می توان ساعاتی دانست که در آن شلوغی و ازدحام جمعیت کمتر است. تراکم جمعیت انسانی علاوه بر ایجاد تجربه ای ناخوشایند از بازدید از آثار تاریخی، می تواند به صورت بالقوه برای این آثار و به ویژه تزئینات آن آسیب رسان باشد. حضور انبوه جمعیت به ویژه در فضاهای بسته می تواند افزایش بیش از حد رطوبت ناشی از دم و بازدم را در پی داشته و همچنین میزان دی اکسید کربن محیط را افزایش دهد که هر کدام به نوبه خود برای این تزئینات آسیب رسان بوده و می تواند موجب رشد میکروارگان ها شود. از سوی دیگر حضور فیزیکی تعداد زیادی از افراد در یک اثر تاریخی می تواند فشار و تنشی مضاعفی بر سازه وارد کند.

از فلاش استفاده نکنید

مطمئنا بیشتر بازدید کنندگان دوست دارند از آثار تاریخی که از آن ها بازدید می کنند، تصاویری به یادگاری داشته باشند. قطعا در بسیاری از موزه ها و آثار تاریخی با تابلوی عکاسی ممنوع یا ممنوعیت استفاده از فلاش رو به رو شده اید. مطمئنا تصویربرداری بدون فلاش هیچ آسیبی به آثار تاریخی نمی رساند و اگر با تابلوی ممنوعیت عکاسی رو به رو شدید این موضوع به دلایل امنیتی و حفاظتی بوده و ارتباطی با آسیب های احتمالی به آثار تاریخی ندارد اما مساله فوق در رابطه با استفاده از فلاش کاملا متفاوت بوده و این نور قابلیت آسیب رسانی بسیار شدیدی به آثار تاریخی و تزئینات وابسته به معماری داشته و با توجه به طیف نوری بالای موجود در فلاش ها، رنگدانه ها و تزئینات موجود در آثار تاریخی آسیب دیده و صدماتی چون از بین رفتن و محو شدن رنگ ها و ... می تواند از تبعات این موضوع باشد. پس به خاطر داشته باشید که در هنگام بازدید از آثار و ابنیه باستانی، موزه ها و ... به هیچ عنوان از نور فلاش استفاده نکنید.

یادگاری نویسی

متاسفانه یکی از آسیب های عمده وارد شده به آثار تاریخی از سوی افراد نادانی است که به تصور خود با نگاشتن و ترسیم نام خود و تصاویر مورد علاقه شان، آثار تاریخی را از بین برده و با آسیب مواجه می کنند. این افراد را می توان نابودکنندگان گذشته و هنر اجداد یک ملت دانست و خط بی فرهنگی آن ها یادگاری به نشان شرمساری و فقر فرهنگی یک ملت بر بدنه تاریخ ثبت خواهد شد. به هیچ عنوان در ابنیه تاریخی روی دیوارها یادگاری ننوشته و در صورت مشاهده چنین افرادی، با آن ها برخورد کرده و مراتب را به افراد مسئول گزارش دهید. به یاد داشته باشید که میراث فرهنگی به تمامی افراد یک کشور و در بسیاری از موارد به جامعه بشریت تعلق داشته و همه ما در حفظ و نگهداری آن ها مسئول هستیم.

دیوارها و اشیا را لمس نکنید

در هنگام بازدید از آثار تاریخی به خاطر داشته باشید که به هیچ عنوان نباید به دیواره ها، تزئینات و بدنه ابنیه دست زده و آن ها را لمس کنید. مطمئنا برخی از شما ممکن است با انگیزه ارضای حس کنجکاوی خود، این آثار را لمس کنید اما به یاد داشته باشید چربی پوست شما، میزان اسیدی بودن بدن و عرق دستانتان هر کدام می توانند آسیب هایی جدی به این آثار وارد کرده و زمانی که افراد متعددی این عمل را تکرار کنند، سرعت آسیب دیدگی آثار فوق، بسیار بیشتر و حجم آسیب های وارده بسیار جدی تر خواهد بود.

از ایجاد سرو صدا و آلودگی صوتی اجتناب کنید

در هنگام بازدید از اثار تاریخی سعی کنید سکوت را رعایت کرده و به این ترتیب علاوه بر مشارکت در فراهم کردن محیطی مناسب و ایده آل برای همگان که در آن می توانند با دقت از دیدنی ها و آثار هنری و معماری موجود در مجموعه بازدید کرده و لذت ببرند، در حفظ و نگهداری بنا نیز مشارکت خواهید داشت. شوک های صوتی هر چند ضعیف، در صورت تداوم داشتن می تواند تبعاتی مخرب در آثار تاریخی در پی داشته باشند.

از مسیرهای ویژه حرکت کنید

در هنگام بازدید از آثار تاریخی، از مسیرهای ویژه تعیین شده حرکت کنید. به این ترتیب علاوه بر اینکه در مسیری درست قرار خواهید گرفت که قطعا امکان بازدید شما از تمامی بخش های بنا را فراهم می کند، از تراکم  جمعیت و بی نظمی اجتناب کرده و علاوه بر آن می توانید به این ترتیب به مسئولین مرمتی بنا نیز در حفاظت از آثار تاریخی یاری کنید. برای نمونه ممکن است در مسیرهای ویژه ای از کفپوش های خاصی استفاده شده باشد که عبور گردشگران و بازدید کنندگان سب ایجاد آسیب به بنا نشود.

خوردن و آشامیدن ممنوع

به طور کلی ورود هر نوع ماده خوراکی و آشامیدنی به آثار تاریخی ممنوع است زیرا در صورت ریختن این مواد غذائی روی زمین یا روی آثار تزئینی، صدمات جبران ناپذیری به این آثار وارد شده و همچنین وجود این مواد غذائی می تواند زمینه ساز حضور حشرات و جوندگانی باشد که به طور بالقوه برای آثار تاریخی خطر محسوب می شوند. حتی اگر با کودکان خود در حال بازدید از آثار تاریخی هستید، برای آن ها موضوع را تشریح کرده ودلایل این ممنوعیت را توضیح دهید. خوردن و آشامیدن می تواند پیش از بازدید یا پس از آن انجام شود.

وارد بخش های ممنوعه و سایت های حفاری نشوید

در هنگام بازدید از آثار و محوطه های تاریخی ممکن است با بخش هایی رو به رو شوید که ورود به آن ها ممنوع است. قطعا هدف از این ایجاد ممنوعیت، اذیت کردن بازدید کنندگان نبوده و دلیلی علمی و منطقی در پس این قوانین وجود دارد. ممکن است بخش فوق در حال مرمت بوده یا عملیات مطالعاتی و پژوهشی در آن در حال اجرا است که حظور شما می تواند روند کار را با اختلال مواجه کند. از سوی دیگر حریم سایت های حفاری نیز به هیچ عنوان نباید نادیده گرفته شده و هیچ فردی اجازه ورود به آن ها را ندارد. ممکن است یک تماس ساده دستان شما با یک تکه چوب یا استخوان به ظاهر بی ارزش در سایت حفاری، تمامی مطالعات و بررسی های بعدی را با اختلال مواجه کند. برای نمونه یکی از روش های تعیین قدمت مواد آلی در مطالعات باستان شناسی، محاسبه میزان کربن 14 است که اگر یک موجود زنده این شی را لمس کند، این میزان با اختلال رو به رو شده و سالیابی انجام شده اشتباه می شود. گاهی نیز جابه جا کردن و تردد در سایت های باستان شناسی می تواند موجب تداخل و آسیب دیدگی لایه ها شود. به طور کلی به یاد داشته باشید که تحت هیچ شرایطی نباید وارد سایت های حفاری شوید.

لازم است نکات دیگری را نیز در خاطر داشته و تلاش کنید تا حافظان خوبی برای میراث فرهنگی خود باشید. در طول بازدید از آثار تاریخی مراقب فرزندان و کودکان همراه خود بوده و از آن ها جدا نشوید. هیچ شی یا وسیله ای را در این مجموعه ها جا به جا نکرده و در صورت داشتن هر سوال یا تردیدی، از راهنمایان و مسئولان مجموعه کمک بگیرید. به یاد داشته باشید که این اثار همگی امانتی ارزشمند در دستان ماست که باید آن ها را به فرزندانمان انتقال دهیم.

 

احسان محمدحسینی – دانشجوی دکترای باستان شناسی

نظرات شما

[کد امنیتی جدید]